Genel Ticaret Hukuku 1 TİCARET HUKUKU 1.Ticari defterlerin delil olarak Teslimi ve İbrazı ne demektir? Açıklayınız. Teslim:Defterlerin her tarafının mahkeme ve ilgililer tarafından incelenebilmesi demektir. Her tacirin kendisine göre ticari işletmesi ile ilgili sırları vardır; tacirler bu sırların herkes tarafından bilinmesini istemezler. Bu itibarla, defterlerin teslimi ancak kanunda öngörülen belirli hallerde mümkündür. Defterlerin teslimi miras, şirket,iflas hallerinde olur. Miras halinde mirasçı- lar, iflas halinde masaya dahil bulunan alacaklılar ve şirket halinde de şirketin türüne göre bütün ortaklar defterlerin teslimini isteyebilir. İbraz: Defterlerin yalnız itilafla ilgili kısımların tetkiki ve sadece bu kısımların delil maksadı ile defterlerin mahkeme emrine verilmesidir. İbrazda ticari defterlerin ilgili kısımları ya doğrudan doğruya mahkeme veya mahkemece tayin edilen bilirkişi tetkik edebilir. Taraflar ihtilafla ilgili kısımlarını tetkik edemezler. Mahkeme defterlerin ibraz edilmesini ispat açısından zorunlu görürse ve haklı bir men- faatin varlığını ispat olursa, defterlerin ibrazına karar verebilir. 2.Türk Ticaret Kanununa Göre Haksız Rekabet Halleri : Haksız rekabet halleri, rakipleri, müşterileri, meslek kuruluşlarını, ulusal ekonomiyi korumak amacıyla düzenlenmiştir. İzinsiz olarak TSE markasını kullanmak haksız rekabettir. Haksız Rekabet : Sırf diğer bir firmanın piyasadaki itibarını kırmak, müşterilerine menfi etkide bulunmak amacıyla (kötü niyetle) bir dava açılması ve bunun sonucu söz konusu firmanın menfaatlerinin zarara uğramasıdır. Bir ortağın faaliyetini ve ticari işlerini yanlış ve yanıltıcı şekilde aksettiren, mali iktidarı hakkında gerçek dışı bilgi veren ve basın görevinin sınırını aşan bir yayın, iktisadi rekabetin kötüye kullanılması niteliğini taşır ve haksız rekabet teşkil eder. 3. Şahıslara ticaret unvanı verilmesini açıklayınız Şahıs ticaret unvanlarının çekirdeğinde,ticari işletme sahibinin,şahıs şirketlerinde ise sınırsız surette sorumlu olan ortağın adı ve soyadı bulunur.Şahıs ticaret unvanları ancak gerçek kişi tacirler,kollektif şirketler,adi komandit şirketler veya sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler için söz konusu olur. a-)gerçek kişi tacirlerin ticaret unvanı Gerçek kişi tacirlerin ticaret unvanları,kısaltılmadan yazılacak ad ve soyadından teşekkül eder.Gerçek kişi tacirin ticaret unvanın çekirdek kısmını,o kimsenin ad ve soyadı teşkil etmektedir.Ticaret Kanununda adi şirketlerin ticaret unvanını düzenleyen bir hükme rastlanmamaktadır.Bu itibarla,adi şirketlerin ticaret unvanlarında birden fazla şahsın adı ve soyadı bulunmaz.Bununla beraber adi şirketi,tek şahıslı teşebbüsten ayırt etmek üzere adi şirket ticaret unvanına bazı ilaveler yapılabilir.Hatta bu ilavelerin yapılması zorunludur.Mesela, “ortakları”, “oğulları”gibi. Gerçek kişi tacirlerin ve adi şirketlerin ticaret unvanlarına ilişkin örnekler: Ahmet ASLAN Tuhafiye Mağazası (gerçek kişi) (Çekirdek) (Ek) Ahmet ASLAN ve Ortakları Tuhafiye Mağazası (adi şirket) (Çekirdek) (Ek) b-)kollektif şirketin ticaret unvanı Kollektif şirketlerde ticaret unvanının çekirdek kısmı,bütün ortakların veya hiç olmazsa ortaklardan birinin adı veya soyadından ve şirket ve nev ‘ini gösterecek bir ibareden teşekkül eder. Kollektif şirketin ticaret unvanına ilişkin örnek: Ahmet ASLAN İnşaatçılık Kollektif Şirketi (Çekirdek) (Ek) (Çekirdek) c-)adi ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketin ticaret unvanı Bu gibi şirketlerde ticaret unvanlarının çekirdek kısmında ,sınırsız bir şekilde sorumlu olan ortağın adı ve soyadı,şirket ve nev’ini gösteren kayıtlar bulunur;ticaret unvanının geri kalan kısmı ise eki teşkil eder. 2 4. Marka türlerini kısaca açıklayınız Markalar ticaret markaları ve hizmet markaları diye ikiye ayrılır. Ticaret markaları, malın hangi işletmede üretildiğini ya da hangi işletme tarafından piyasaya çıkarıldığını gösterir. Hizmet markaları ise, bir işletme hizmetinin, diğer işletme hizmetlerinden ayırt edilmesini sağlar. Markalar ayrıca ferdi, garanti ve ortak olarak sınıflandırılır. Ferdi markalar; gerçek ve tüzel kişiler tarafından münferiden ve müstakilen kullanılan markalardır. Garanti markası; marka sahibinin kontrolü altında birçok işletme tarafından kullanılır ve markanın kalitesini garanti eder. 5. Yevmiye defteri, defter_i kebir, envanter defteri, karar defteri,işletme defteri kavramlarını açıklayınız Kayda geçirilmesi gereken işlemler, tarih sırası ile ve madde halinde bu defterlere yazılır. Yevmiye defteri tacirin işlemlerini sitemli bir şekilde göstermez. Yevmiye defteri ciltlidir ve sayfaları müteselsil sıra numaralıdır. Tacirin isteği doğrultusunda; yevmiye defterleri Maliye Bakanlığı’ndan izin alınmadan müteharrik yapraklı olarak kullanılabilir. müteharrik yapraklı defterde bir yıl için gerekli tahmin edilen sayıdaki yaprakların her sayfasını tasdik makamının resmi mühürü ile mühürlenmesi gerekir. Yevmiye defterine geçirilecek kayıtlar on günden fazla geciktirilmez. defter_i kebir :Yevmiye defterine geçirilmiş olan muameleleri alıp sitemli bir şekilde hesaplara dağıtan ve tasnifli olarak hesaplarda toplayan defterdir. Envanter defterine işletmenin açılış tarihine ve takiben her yıl iş sonunda çıkarılan envanter ve bilançosu kaydedilir. Envanter çıkarmak; saymak, ölçmek, değerlendirmek suretiyle, bilanço günündeki mevcutları, alacak ve borçları kesin bir şekilde müfredatlı olarak saptamaktır. Bilanço ise; envanterdeki kıymetlerin tasnifli ve karşılıklı olarak değeri itibariyle düzenlenmiş özetlerdir. Envanter ve bilanço belirli bir iş yılı için çıkarılır. İş yılı altı aydan az on iki aydan fazla olamaz. Envanter defteri kullanmadan önce notere tasdik ettirilir. işletme defteri :Bu defteri; ticari işletmenin mahiyeti icabı bilanço esasına göre defter tutması kendisi için külfetli olan kişiler tutar. karar defteri :Bu defteri tacir niteliğindeki tüzel kişiler tutar. Bunlar yönetim kurulu karar defteri, genel kurul kararlarına özgün defter, pay sahipleri defterleridir 6.Ticari hükümlerin uygulama sırası ve şartlarını sıralayınız? -Emredici hükümler:Ticari işlere ilk olarak emredici hükümler uygulanır ilgili emredici hükümler T.T.K. yer alabileceği gibi başka kanunlarda da yer alabilir. -Sözleşme hükümleri:taraflar arasında yapılan sözleşme kanunun emredici hükümlerine ,ahlak ve adaba kamu düzeni veya şahsiyet haklarına aykırı bulunmadıkça geçerlidir. -Ticari hükümler : T.T.K hükümler veya başka kanunlardaki ticari karakter taşıyan hükümler uygulanır. -Uygulanacak herhangi bir ticari hüküm yok ise ,o işe uygulanabilecek ticari örf ve adetin bulunup bulunmadığı araştırılır.buda demek oluyor ki örf ve adetle T.T.K. ki boşlukları doldurmasıyla ,aslında T.T.K ‘nın temelini oluşturmaktadır. -Eğer uygun örf ve adet bulunamadığı taktirde genel hükümler uygulanır, genel hükümlerden de bir sonuç alınamasa ,hakim kendisini kanun koyucu yerine koyarak hüküm verir. 7. Tacire bağlı olarak çalışan yardımcılardan temsil yetkisine sahip olarak çalışanlar kimlerdir? Kısaca açıklayınız. Ticari mümessil: Bir ticarethane, fabrika veya ticari şekilde işletilen diğer bir müessese sahibi tarafından işlerini idare ve müessese imzasını kullanarak bir vekile imza vazetmek üzere sarih ve zımni kendisine mezuniyet veren kimsedir. Ticari mümessilde amaç dahilindeki tüm işleri alır. Hizmet sözleşmeleri yapabilir, feshedebilir, hammadde alabilir, kira sözleşmesi yapar. Yani müessese sahibinin yapabileceği işleri yüklenir. Ancak gayrimenkulu sahibinin izni olmadan satamaz, tacirin iflasını isteyemez. Ticari mümessil, kendi adına rekabete sebep olacak yer açamaz. 3 Ticari vekil: Temsil müessesesinin darlaştırılmış şeklidir. Ticarethane, fabrika, ticari şekilde işletilen diğer müesseseler için tayin olunur. Borç alamaz, kambiyo taahhüdünde bulunamaz, mahkemede işyerini temsil edemez. Seyyar tüccar memuru: Ticari vekilin bir türüdür. Seyyar tüccar memurları, müessesenin merkezi dışında işlemini yaparlar, sattıkları malın bedelini alır makbuz verirler. Satış mağazası memuru: Bir ticari vekil türüdür. Toptan, yarı toptan veya perakende satış mağazalarının müstahdemleri o mağazanın olağan satış işlemlerini yaparlar. Satış bedelini alan memur, fatura kapatabilir. 8.Türk Ticaret Kanunu göre hangi müessesler ticarehane olarak kabul edilir? - menkul malların satılması veya bunların kiraya verilmek üzere tedariki ve bunların aynen veya başka bir şekle sokularak satılması yada kiraya verilmesiyle uğraşan müesseseler - Kıymetli evrakı satmak üzere tedarik eden ve bunların satımıyla uğraşan müesseseler - Her çeşit imalat ve inşaat işleriyle uğraşmak üzere kurulan müessesler - Madencilik işleriyle uğraşmak üzere kurulan müessesler - Matbacılık, gazetecilik ve kitapçılık yayın ilan işleriyle uğraşmak üzere kurulan müesseseler - Tiyatro sinema otel han lokanta gibi genel mahaller, özel okullar, hastane ve açık satış yerleri işletmek üzere kurulan müesseler - Umumi mağzalar sair depo ve ambarları işletmek üzere kurulan müessesler - Borsa kambiyo sarraflık, bankacılık işleriyle uğraşmak üzere kurulan müessesler - Sigorta işleriyle uğraşmak üzere kurulan müessesler - Yolcu ve eşya taşımak üzere kurulan müessesler - Su gaz ve elektrik dağıtma telefon ve radyo ile haberleşme ve yayın işleriyle uğraşmak üzere kurulan müessesler - Acentalık tellallık, komisyonculuk vesair işleriyle uğraşmak üzere kurulan müessesler - 9. -Taraflar arasında yapılan bir işin ticari olup olmadığını nasıl anlaşılır,örnek ile açıklayınız? A-Karşılaşmış bulunduğumuz iş Türk Ticaret Kanunda düzenlenmiş ise ona ticari iş niteliği tanımak gerekir. B- Bir işin ticari iş sayılabilmesi için o işin ticari işletme ile ilgili bulunması gerekir,buna göre herhangi bir iş Türk Ticaret Kanununda düzenlenmemiş olsa dahi ticari işletme ile ilgili bulunduğu taktirde o işe ticari iş niteliği verilebilir. Taraflardan yalnız birisi için ticari iş mahiyetinde olan mukaveleler kanunda aksi olmadıkça diğeri içinde ticari iş sayılır.mesela,bir tacirin evine yatak odası takımı satın alması halinde satış sözleşmesi mağaza sahibi için ticari iş niteliğinde olup satın alan tacir için ,satış sözleşmesine göre tamamen adi mahiyettedir. 10. Marka sahibinin tescil marka üzerindeki hakkı nasıl sona erer Marka sahibinin, tescilli marka üzerindeki hakkı iki halde sona erer. Bunlardan birincisi, tescilli markalar için öngörülen 10 yıllık koruma süresinin bitiminden itibaren 6 aylık süre içinde markanın yenilenmemesidir(KHK. md. 45). Marka hakkının son bulması, sona erme nedeninin gerçekleştiği andan itibaren hüküm ifade eder ve sona erme ilgili bültende yayınlanır. İkincisi ise, marka sahibinin, marka hakkından tamamen veya kısmen vazgeçmesidir(KHK. md. 46) . Vazgeçme , yazılı olarak Türk Patent Enstitüsü’ne bildirilerek kayıt edildiği tarihten itibaren hüküm doğurur(KHK. md. 46/2). Marka siciline kayıt edilmiş hakların ve lisans sahiplerinin izni olmadıkça marka sahibi marka hakkından vazgeçemez(KHK. md. 46/3). Yine marka üzerinde, bir üçüncü kişi tarafından hak sahipliğinin iddia edildiği durumlarda, o kişinin izni olmadıkça da marka hakkından vazgeçilemez(KHK. md. 46/4). -