Genel Toksit ve Nefropati TOKS TOKS İ İ K NEFROPAT K NEFROPAT İ İ Dr. Ahmet Dr. Ahmet K Kı ıyk ykı ım m Mersin Mersin Ü Ü. T . Tı ıp Fak p Fakü ültesi ltesi Nefroloji Nefroloji B.D. B.D.Ama Amaç ç ve Hedef ve Hedef ? ? Toksik Toksik b bö öbrek brek hasarlanma hasarlanma nedenleri, klinik belirti ve bulgular nedenleri, klinik belirti ve bulguları ı, tedavi , tedavi yakla yaklaşı şım mı ın nı ı ö öğ ğrenmek ve renmek ve ö önleme nleme fark farkı ındal ndalığı ığın nı ın n art artışı ışı ? ? Toksik Toksik etkiyi anlatabilmek etkiyi anlatabilmek ? ? Nefrotoksisite t Nefrotoksisite tü ürlerini anlatmak rlerini anlatmak ? ? Temel mekanizmalar anlatmak Temel mekanizmalar anlatmak ? ? Klinik sonu Klinik sonuç çlar ları ın nı ı anlatmak anlatmak ? ? Nas Nası ıl l ö önlenece nleneceğ ğini anlatmak ini anlatmakNefrotoksik etki Nefrotoksik etki Hücre Doku Organ Dolaşım bozulması Hücresel etki İnflamatuar etki Obstrüksiyon NEKROZ APOPİTOZİSNe zaman saptan Ne zaman saptanı ır? r? Normal Subklinik zedelenme Klinik hasar RRT gereksinimiToksik Toksik nefropati nefropati tipleri tipleri ? ? Akut b Akut bö öbrek yetmezli brek yetmezliğ ği i ? ? Kronik b Kronik bö öbrek yetmezli brek yetmezliğ ği i ? ? İ İzole elektrolit denge bozuklu zole elektrolit denge bozukluğ ğu u ? ? İ İzole asit zole asit- -baz denge bozuklu baz denge bozukluğ ğu u ? ? Ps Psö ödonefrotoksisite donefrotoksisiteAkut b Akut bö öbrek yetmezli brek yetmezliğ ği i ? Prerenal ABY ? Diüretik ? NSAİİ ? ACEİ/ARB ? Kalsinörin inhibitörleri (siklosporin, tacrolimus)ABY ABY- -İ İntrarenal toksisite ntrarenal toksisite ? ? Damar hasar Damar hasarı ı ? ? Trombotik Trombotik mikroanjiyopati mikroanjiyopati ? ? Antitrombosit Antitrombosit ila ilaç çlar lar ? ? Kalsin Kalsinö örin rin inhibit inhibitö örleri rleri ? ? İ İnterferon nterferon ? ? Valasiklovir Valasiklovir ? ? Kolesterol Kolesterol embolizmi embolizmi ? ? Antikoag Antikoagü ülan lan ajanlar ( ajanlar (warfarin warfarin, , heparin heparin, , tPA tPA… …) )ABY ABY- -İ İntrarenal toksisite ntrarenal toksisite ? ? T Tü üb bü üler hasar ler hasar ? ? Antibiyotikler Antibiyotikler ? ? Kemoterapi ila Kemoterapi ilaç çlar ları ı ? ? Radyokontrast madde Radyokontrast madde ? ? Mannitol Mannitol ? ? T Tü üb bü ülointerstisyel nefrit lointerstisyel nefrit ? ? NSA NSAİİ İİ, b , bü üt tü ün ila n ilaç çlar lar… …ABY ABY- -İ İntrarenal toksisite ntrarenal toksisite ? ? Glomer Glomerü üler hasar ler hasar ? ? NSA NSAİİ İİ ? ? Alt Altı ın tuzlar n tuzları ı ? ? İ İnterferon nterferon- -alfa alfa ? ? Pamidronat PamidronatABY ABY- -Postrenal toksisite Postrenal toksisite ? ? İ İntrat ntratü üb bü üler ler ? ? Asiklovir Asiklovir ? ? Gansiklovir Gansiklovir ? ? Metotreksat Metotreksat ? ? Ü Üreteral reteral ? ? Metiserjid Metiserjid ? ? Atenolol AtenololKronik b Kronik bö öbrek yetmezli brek yetmezliğ ği i ? ? Kronik t Kronik tü üb bü ülointerstisyel nefrit lointerstisyel nefrit ? ? Analjezik nefropatisi Analjezik nefropatisi ? ? NSA NSAİİ İİ ? ? Lityum Lityum ? ? Papiller Papiller nekroz nekroz ? ? Obliteratif Obliteratif arteriolopati arteriolopati ? ? Kalsin Kalsinö örin rin inhibit inhibitö örleri rleriElektrolit bozuklu Elektrolit bozukluğ ğu u ? ? Na Na + + ? ? Hiponatremi ( Hiponatremi (di diü üretikler retikler, , siklofosfamid siklofosfamid, , vincristin vincristin) ) ? ? Hipernatremi Hipernatremi ? ? K K + + ? ? Hipokalemi Hipokalemi ? ? Hiperkalemi Hiperkalemi (Potasyum tutucu (Potasyum tutucu di diü üretikler retikler, ACE , ACEİ İ, NSA , NSAİİ İİ) ) ? ? Ca Ca +2 +2 ? ? Hipokalsemi Hipokalsemi ? ? Hiperkalsemi Hiperkalsemi ? ? Mg Mg +2 +2 ? ? Hipomagnezemi Hipomagnezemi ? ? Hipermagnezemi HipermagnezemiAsid Asid- -baz denge bozuklu baz denge bozukluğ ğu u ? ? Metabolik Metabolik alakaloz alakaloz ? ? Di Diü üretikler retikler ? ? Proksimal t Proksimal tü üb bü üler asidoz ler asidoz ? ? Asetozalamid Asetozalamid, aminoglikozid , aminoglikozid ? ? Distal t Distal tü üb bü üler asidoz ler asidoz ? ? Amfoterisin B, Amfoterisin B, siklosporin siklosporinPs Psö ödonefrotoksisite donefrotoksisite ? ? Kreatinin Kreatinin’ ’in in t tü üb bü üler ler sekresyonunu sekresyonunu engelleyerek d engelleyerek dü üzeyini y zeyini yü ükselten kselten ila ilaç çlar lar ? ? Trimetoprim Trimetoprim ? ? Simetidin Simetidin ? ? Katabolik Katabolik h hı ız zı ı artt arttı ırarak rarak kreatinin kreatinin d dü üzeyini y zeyini yü ükseltenler, kseltenler, ? ? Tetrasiklin Tetrasiklin, , kortikosteroid kortikosteroid