Saha Raporu Topoğrafik Haritalarda Yön ve Koordinatlar Topoğrafik haritalarda yön ve Topoğrafik haritalarda yön ve koordinatlar koordinatlar > >Harita üzerinde, uygun bir yerde yön işareti ve yön Harita üzerinde, uygun bir yerde yön işareti ve yön belirten harf bulunur. belirten harf bulunur. > >Yön belirtmek için çoğunlukla kuzey sözcüğünün Yön belirtmek için çoğunlukla kuzey sözcüğünün yalnızca baş harfi olan “K” (uluslararası kullanımlar yalnızca baş harfi olan “K” (uluslararası kullanımlar için “N”) kullanılır. için “N”) kullanılır. > >Yön harfinin bulunmaması durumunda, basılı Yön harfinin bulunmaması durumunda, basılı haritalarda, büyük yazılar doğru okunacak şekilde ön haritalarda, büyük yazılar doğru okunacak şekilde ön tarafa doğru tutulduğunda, ön taraf genel olarak tarafa doğru tutulduğunda, ön taraf genel olarak kuzeyi gösterir. kuzeyi gösterir. Yön Yön > > Yeryüzü üzerinde herhangi bir A noktasında durup, bir B Yeryüzü üzerinde herhangi bir A noktasında durup, bir B noktasını gözetlediğimizi düşünelim. AB doğrusu noktasını gözetlediğimizi düşünelim. AB doğrusu üzerinde ucu B tarafında bulunan bir AY oku çizelim ve üzerinde ucu B tarafında bulunan bir AY oku çizelim ve buna AY oku adı verelim. İşte yeryüzünde bulunduğumuz buna AY oku adı verelim. İşte yeryüzünde bulunduğumuz noktayı, gözetlediğimiz noktaya birleştiren doğru noktayı, gözetlediğimiz noktaya birleştiren doğru parçasının gözetlediğimiz nokta tarafına parçasının gözetlediğimiz nokta tarafına yön yön adı verilir. adı verilir. A B Y Y ön ok u R A B Y Duruş no ktası Y ön oku B akılan no kta Y3 270 A z1 z2 z3 0 Y1 90 Y2 180> > Buradan da anlaşılacağı üzere, bir doğrunun iki Buradan da anlaşılacağı üzere, bir doğrunun iki yönü bulunmaktadır ve bu iki yön arasında 180 yönü bulunmaktadır ve bu iki yön arasında 180 derecelik bir açı vardır. Yönün tanımlanabilmesi derecelik bir açı vardır. Yönün tanımlanabilmesi ve yön değerlerinin ölçülebilmesi için bir ve yön değerlerinin ölçülebilmesi için bir başlangıç noktasına, bir referansa, gereksinim başlangıç noktasına, bir referansa, gereksinim vardır. vardır. A> > Eğer yukarıda tanımlanan yön kuzey ise, yön oku Eğer yukarıda tanımlanan yön kuzey ise, yön oku K Kuzey uzey oku oku (N) adını alır. Kuzey oku diğer bütün yön oklarını (N) adını alır. Kuzey oku diğer bütün yön oklarını tanımlarken başlangıç (referans) oku olarak kabul edilir. tanımlarken başlangıç (referans) oku olarak kabul edilir. A N Y> >Yön değerleri açı ile ölçülür. Yön değerleri açı ile ölçülür. Yön açısı Yön açısı kuzey oku ile, kuzey oku ile, herhangi bir AY yön oku arasında, yatay düzlemde herhangi bir AY yön oku arasında, yatay düzlemde okunan açıdır. Bu açının değeri, kuzeyden başlayarak okunan açıdır. Bu açının değeri, kuzeyden başlayarak saat ibresi yönünde büyür. saat ibresi yönünde büyür. N Y 1 ? ? ? ? Y 2 ATopoğrafik haritalarda üç türlü temel kuzey (veya yön) söz Topoğrafik haritalarda üç türlü temel kuzey (veya yön) söz konusudur. Bunlar konusudur. Bunlar coğrafik kuzey, coğrafik kuzey, manyetik manyetik kuzey kuzey ve ve grid grid kuzeyi kuzeyi olarak adlandırılmaktadır olarak adlandırılmaktadır Coğrafik kuzey Coğrafik kuzey: : Dünyanın dönme ekseninin kuzey yarım Dünyanın dönme ekseninin kuzey yarım kürede yeryüzünü kestiği nokta kürede yeryüzünü kestiği nokta kuzey kutup kuzey kutup, güney , güney yarım küredeki de yarım küredeki de güney kutup güney kutup noktasıdır. Yer noktasıdır. Yer yüzeyinde bulunduğumuz bir noktayı kuzey kutup yüzeyinde bulunduğumuz bir noktayı kuzey kutup noktasına birleştiren doğru üzerinde, ucu kuzey noktasına birleştiren doğru üzerinde, ucu kuzey kutbunu gösteren okun gösterdiği yön kutbunu gösteren okun gösterdiği yön coğrafik kuzey coğrafik kuzey yönüdür. yönüdür. > >Manyetik kuzey Manyetik kuzey: : Yerküresinin Yerküresinin manyetik alanı içinde bulunduğumuz manyetik alanı içinde bulunduğumuz zaman, serbestçe dönebilen bir zaman, serbestçe dönebilen bir mıknatıs iğnesinin kuzey ucunun mıknatıs iğnesinin kuzey ucunun gösterdiği yöne gösterdiği yöne manyetik kuzey manyetik kuzey adı adı verilir. verilir. > >Grid kuzeyi Grid kuzeyi: : Harita Harita yapımında boylam ve yapımında boylam ve enlemleri her tarafta enlemleri her tarafta birbirine dik olan özel birbirine dik olan özel bir koordinat sistemi bir koordinat sistemi kullanılmaktadır. Türkiye kullanılmaktadır. Türkiye topoğrafik haritalarında topoğrafik haritalarında da kullanılan bu özel da kullanılan bu özel koordinat sistemine koordinat sistemine grid grid koordinat sistemi koordinat sistemi denir. denir. Bir grid boylamı Bir grid boylamı üzerinde, ucu kuzeye üzerinde, ucu kuzeye doğru konulmuş olan okun doğru konulmuş olan okun gösterdiği yöne de gösterdiği yöne de grid grid kuzeyi kuzeyi denir. denir.> > Bir bölgede grid kuzeyi (GN) Bir bölgede grid kuzeyi (GN) ile manyetik kuzey (MN) ile manyetik kuzey (MN) arasındaki açıya arasındaki açıya iğne iğne sapması sapması ( ( ? ? açısı); açısı); > > Grid kuzeyi (GN) ile coğrafik Grid kuzeyi (GN) ile coğrafik kuzey (CN) arasındaki açıya kuzey (CN) arasındaki açıya boylam açınımı boylam açınımı ( ( ? ? açısı) adı açısı) adı verilir. verilir. > > Coğrafik kuzey ile manyetik Coğrafik kuzey ile manyetik kuzey arasındaki açı da kuzey arasındaki açı da denklinasyon denklinasyon ( ( d d) ) adını alır. adını alır. MN GN CN ? ? d Bu açıların değerleri bölgeden bölgeye değişir. Ayrıca Bu açıların değerleri bölgeden bölgeye değişir. Ayrıca iğne sapması zamana bağlı olarak da değişiklik gösterir. iğne sapması zamana bağlı olarak da değişiklik gösterir.> > Basılı topoğrafik Basılı topoğrafik haritaların haritaların kenarlarında tüm kenarlarında tüm bu açıların bu açıların değerleri ve iğne değerleri ve iğne sapmasının zamana sapmasının zamana bağlı değişiklikleri bağlı değişiklikleri kaydedilmiştir. kaydedilmiştir.