Viroloji Toroviridae 1 28.03.08 Toroviridae Familyası Virusun genel özellikleri: Coronaviridae familyası içerisinde Coronavirus cinsi ile Torovirus cinsi gösterilmesine karşın, bazı araştırıcılar ayrı bir familya olması gerektiğini ileri sürmektedir. Toroviruslar atlarda (Berne virusu), sığırlarda (Breda virus), domuzlarda, kedilerde ve insanlarda saptanmıştır. Son zamanlarda domuzların porcine torovirusu moleküler çalışmalarda at ve sığırların toroviruslarına yakın özellik gösterdiği bildirilmektedir. Toroviruslar helikal simetrili, uzun tubuler bir nükleokapsit içeren, peplomer taşıyan, lipoprotein yapısında, zarflı tek iplikçikli RNA viruslarıdır. Elektron mikroskop incelemelerinde küresel, oval, çubuksu fakat genellikle böbrek şeklinde görünürler. Torovirusların enterik sistem virusu olarak tanımlanmalarının yanısıra son zamanlarda genç sığırların solunum infeksiyonlarından Respiratory Diseases Complex’e neden olan etkenler içerisinde Torovirusların da bulunduğu araştırıcılar tarafından rapor edilmektedir. Resim A, B: Torovirusların elektron mikroskopik görünümü A B SIĞIRLARIN TOROVİRUS (BREDA VİRUS) İNFEKSİYONU Bovine Torovirus (Breda virus) Infection Etiyoloji: Etken torovirusların bir alt tipi olan Breda virustur. Torovirus genel özelliklerini taşırlar. Iowa ve Ohio’dan izole edilen serotipleri vardır. Bunların fare ve rat eritrositlerini hemaglutine etme özellikleri saptanmıştır. Atların Berne virusları ile aralarında antijenik ve genomik yakınlıkları vardır. Epizootiyoloji: Virus oral-fecal yolla bulaşmaktadır. Morbiditesi yüksek mortalitesi düşüktür. Şiddetli ishal 4-5 gün kadar sürer fakat hayvanlar ishal bittikten sonra 3-4 gün kadar daha virus saçmaya devam ederler. Kış dizanterisinde bazı ülkelerde coronaviruslar ile birlikte breda viruslarında infeksiyona neden olduğu bildirilmektedir. 2 Patogenesis: Viruslar barsakta kriptlerin üst kısmından başlayarak villusların üst kısımlarına kadarki hücrelere tutunurlar. İnce barsaktan kalın barsağa kadar yaygın hücre atrofisi ve nokroz görülür. Barsak lümeni hemorajiktir. Klinik bulgular: Buzağılarda ilk görülen semptom, depresyon ve anoreksidir. Dışkı önce yeşilimsi sonra sarı ve suludur. İshal hızlı şekillenir ve müdahele yapılmazsa buzağılar 72 saat içinde dehidrasyondan ölebilirler. Enfekte ahırlarda özellikle gençlerde ve erginlerde solunum sistemi enfeksiyonları da gelişebilir. Tanı: İshallin ilk başladığı günlerde alınan dışkı örneklerinde virusun varlığı EM ve HA yapılabilir, Referens laboratuvarlarda ELISA ve RT-PCR yöntemleri rutin test olarak yapılabilmetedir. Hücre kültürüne adapte edilemediğinden diğer yöntemlerle tanısı yapılamamaktadır. Breda virusların üretilmelerinde Germ free ve SPF hayvanlar kullanılmaktadır. Koruma ve Kontrol: Genel semptomatik tedavi yöntemleri dışında spesifik bir tedavi yöntemi ve aşısı yoktur. ATLARIN TOROVİRUS (BERNE VİRUS) İNFEKSİYONLARI 1972 yılında ishalli at dışkısından izole edilen virus, torovirusların genel özelliklerine benzemekle birlikte, bu cins içerisinde hücre kültüründe üretilebilen tek virustur, ve antijenik yakınlıkları nedeniyle sığır ve insan torovirusları arasındaki biyolojik özelliklerin incelenmesinde temel çalışmalar bu virusla yapılmaktadır. Atların ishalli vakalarından Berne virus saptanmasına karşın klinik olarak tek başına hastalık oluşturduğuna yönelik bir bilgi yoktur. Diğer enterik viral ve bakteriyal etkenlerle infeksiyon şiddetinin arttığı düşünülmektedir. Virus 4 0 C’de 3 ay kadar canlılığını koruyabilir ve triton-X ile inaktif olur. Virusun üretilmesinde at orijinli hücre kültürleri (at böbrek, fötal akciğer ve deri hücre kültürü) kullanılmaktadır. Tanı için hücre kültürlerinde saflaştırılan virus süspansiyonları için direkt olarak EM, IEM, IF, HA testleri, indirekt olarak ta CCIF, ELISA, nötralizasyon ve HI testleri kullanılabilir.