5 - Kulak Burun Boğaz Trakeotomi sedat çağlı TRAKEOTOM İ Do ç Dr Sedat Ç A Ğ LI Erciyes Ü niversitesi T p Fak ü ltesi KBB Anabilim DalTRAKEOTOM İ Trakeotominin tarih ç esi m. ö . 2. yy ’ a dayan r. ? İ lk olarak 1728 y l nda Lorenz Keister ? "trakeotomi" terimini kulland Ü SY obstr ü ksiyonlar nda hayat kurtar c d r ? 1. Acil Trakeotomi ? 2. Elektif Trakeotomi ?Trakeotomi ? Boyundan trakeaya bir pencere a ç arak hava ? yolunun sa ğlanmas Trakeostomi ? Ameliyat s ras nda larinks ç kar larak ? kesilmi ş olan trakean n boyun cildine a ğ zla ş t r lmas Trakeostomide genellikle kan ü le gerek ? yoktur Tan m 1800 ’ lerde en s k endikasyon larengeal ? difteriydi. Enfeksiyon nedeniyle a ç lan trakeotomiler ? azal rken konjenital malformasyonlar nedeniyle a ç lanlar artm ş t rTrakeotominin Yararlar Trakeo-bron ş ial sistemdeki ö l ü mesafeyi azalt r ? Hava ak m na kar ş rezistans azalt r ? Aspirasyona kar ş korunma sa ğlan r ? Yutkunma s ras ndaki fizyolojik apneler ö nlenir ? Trakea daha kolay temizlenir ? Gerekti ğinde pozitif bas n ç la hava verilebilir ?Trakeotomi Endikasyonlar Ü SY obstr ü ksiyonlar ? ASY ’ da sekresyon birikmesi ? Solunum yetmezlikleri ? Santral ? N ö romusk ü ler ? Elektif Ama ç lar ?Ü SY Obstr ü ksiyonu En ö nemli bulgu stridor ? İ nsp stridor ----- Larinks ve yukar s ? Eksp stridor ----- Distal obstr ü ksiyon ? Bifazik stridor ----- Mid trakeal obst. ? Bo ğuk ses ----- Supraglottik obst. ?Semptom ve Bulgular Obstr ü ktif D ispne ? Suprasternal ç ekilme , (eri ş kin) ? Supraklavik ü ler ç ekilme ? Epigastrik ç ekilme ( ç ocuk) ? İ nterkostal ç ekilmeler olur ? Ses de ği ş ikli ği ? Ö ks ü r ü k, bo ğulma hissi, yorgunluk ? Kanl balgam ç karma ? Subk ü tan amfizem ? Disfaji, lokal a ğr , ate ş ?I - Ü SY Obstr ü ksiyonlar Konjenital anomaliler : Larengeal web ve kist, ? subglottik stenoz, koanal atrezi, VC paralizisi Travma : Ö dem, abse ve hematomlar ? Yabanc cisim asp : Ç ekirdek, boncuk, d ü ğme vs. ? Yan k ve koroziv maddeler : ? Vazomotor olaylar : Anjion ö rotik ö dem, ila ç all. ? Bilateral vokal kord paralizileri : ? T ü m ö rler: Dil, larinks, farinks, trakea ve tiroid tm ? Enfeksiyon: Krup, epiglottit, ludwig anjini, difteri ?ASY ’ d a Sekresyon Birikmesi Pulmoner Bak m Obstr ü ksiyon ve alveolar hipoventilasyon ? T ü kr ü k, kan, mide i ç eri ği vs aspirasyonu ? Hastada huzursuzluk ve y ü zeyel solunum ?II - ASY ’ da Sekresyon Mide s v s n n aspirasyonu ? Laringeal kleft ? Trakeo ö sefagial fist ü l ? G ö ğü s ve bat n ameliyatlar ? Bronko-pn ö moni ? Koma, DM, ü remi, septisemi, ? Zehirlenmeler ? Yetersiz ö ks ü r ü k refleksi ?III - Solunum Yetmezlikleri (Santral ve N ö romuskuler) Uzun s ü reli ventilasyon MSS hastal klar , Ş ok, Kafa travmalar , Emboli, ? Beyin abseleri, Ensefalit, Bulber poliomyelit, Myastenia G, Botulismus, Tetanoz, Akci ğer ö demi, Amfizem, Atelektazi ? Akut miyokard inf, Sol kalp yetm. ? Gebelik eklampsisi ? Koma ? Respiratuar distres sendromu ?IV - Elektif Ama ç lar B ü y ü k ba ş -boyun ve g ö ğü s ameliyatlar ? Oro-trakeal ent ü basyon yap lamazsa ? Uzam ş oro-trakeal ent ü basyonlarda ? Toraks travmas ?Trakeotomi Kontrendikasyonlar Endikasyon varsa kontrendikasyon yoktur ? Medikal yakla ş mlar : Oksijen, steroid, ? antistaminik ve epinefrin denenir M ü mk ü nse ö nce oro-trakeal ent ü basyon ? yap lmal d rTrakeotominin Ent ü basyona Ü st ü nl ü kleri Sekresyonlar kolay aspire edilir ? T ü p t kanmas daha az olur ? Ent ü basyon t ü p ü yutkunmay zorla ş t r r ? Uzun s ü re kalan ent ü basyon t ü p ü mukozada ü lserasyon, ? gran ü lom ve stenoza neden olur Trakeotomili hasta konu ş abilir, ö ks ü r ü k ve ö ğü rme ? refleksi daha azd r İ ki haftadan daha uzun s ü re devam edecek ? ent ü basyonlarda trakeotomiye ge ç ilmelidirTrakeotomi Yap l ş Trakeotomi seti, ş k, aspirat ö r, O 2 ? Pozisyon (S rt ü st ü , omuza rulo, ba ş ekst.) ? Lokal saha temizli ği ve steril ö rt ü ? Lokal anestezi ? Boyuna Vertikal veya Horizontal insizyon ? Cilt, ciltalt , platisma, y ü zeyel fasya ? K ü nt tiroid bezi elevasyonu, istmus kesil ebil ir ? Trakea 2-3. halkalar aras ndan pencere a ç l r ? Uygun kan ü l tak larak tesbit ? Cilt dikilmez ? Amfizem olur ? Ç ocuklarda doku ç kar lmaz ? + ,Y, T veya X ?Kan ü llerTrakeotomi Bak m Oda s s 22 0 C olmal ? So ğuk buhar + Oksijen (15 dk/saat) ? 15-20 dk.da bir sonda ile aspirasyon ( Krut varsa SF, ? Ringer laktat vs. Damlat l r) G ü nde 3-5 defa i ç kan ü l temizli ği ? 2-3 g ü nde bir d ş kan ü l temizli ği ? Hasta yata ğ nda hafif dik yat r l r ? Ş uur a ç ksa normal g da verilir ? 1-2 saatte 15 dak. balonu indirilmelidir ? Trakeotomi t ü p ü n ü n kontrol ü , Akc grafisi ?Trakeotomi Komplikasyonlar Komplikasyonlar olduk ç a s k ( % 2-37 ) ? Ent ü basyonla komplikasyonlar azalmakta ? Komplikasyonlar ; ? ameliyat s ras nda ? erken d ö nemde ? ge ç d ö nemde meydana gelir ?Ameliyattaki Komplikasyonlar Anestezi komplikasyonlar ? Apne ? Kanama ? Kardiak arrest ? Kom ş u doku travmas ( ö sefagus, plevra, karotis) ? Hava embolisi ? Pn ö motoraks, pn ö momediastinum ?Erken Komplikasyonlar Kan ü lde t kanma, ç kma ? Subkutan amfizem ? Y ü ksek trakeotomi (krikoid hasar ) ? N. Rek ü rrens paralizisi ? A ş r bron ş sekresyonu (irritasyon) ? Lokal enf., trakeal nekroz, trakeit ? Atelektazi, akci ğer enf ? Aspirasyon ? Hemoraji ?Ge ç Komplikasyonlar Laringo-trakeal stenoz ? Trakeo-kutaneal fist ü l ? Trakeo- ö sefagial fist ü l ? Trakeomalazi ? Zor dekan ü lasyon ? Hipertrofik skar veya keloid ?KR İ KOT İ RO İ DOTOM İ (Laringotomi = Koniotomi) Acil hallerde, hipoksiye ba ğl hasta h zla k ö t ü le ş iyorsa ? Elektif trakeotomi veya ent ü basyon m ü mk ü n de ğilse yap l r ? Koniotomi Yap l ş ? Ba ş hiperekstansiyona getirilir ? Tiroid ç k nt ve krikoid k k rdak bulunur ? Tiroid ve krikoid k k rdak aras ndan vertikal insizyon ? yap l r Komplikasyon : Perikondrit, subglottik ö dem, stenoz ?Dekan ü lasyon M ü mk ü n olan en k sa s ü rede dekan ü le edilmeli ? Hasta 8- 12 saat tolere ediyorsa t ü p ç kar l r ? Kelebek bandajla yara kenarlar yana ş t r l r ? Cilde diki ş konmaz (amfizem) ? Ç ocuklarda k smi kapatmalarla tolerasyon sa ğlan r ? Tedrici olarak kan ü l ü n numaras k üçü lt ü l ü r ?