1 - Tıbbi Parazitoloji Trichinella Spiralis Trichinella spiralis Prof.Dr. İ zzet Ş AH İ NT.spiralis İ nsanda yerle ş ebilen en k üçü k nematodlardand r. iplik ? ş eklinde, di ş iler 3.5x0.06 mm., erkekler 1.5x0.04 mm b ü y ü kl ü ğü ndedir. T. spiralis ya ş am d ö ng ü s ü nde sadece bir kona ğa ihtiya ç ? duyar, larval ve eri ş kin d ö nemler ayn kona ğ n farkl organlar nda bulunur. Trichinellosis bir zoonozdur, ba ş l ca konaklar domuz, ? kemirgenler, ay , fok bal ğ , kedi, k ö pek ve insand r. Konak zinciri domuz-domuz-domuz olarak uzan r. Fakat bu ? zincire zaman zaman insan ve di ğer omurgal lar girer.T.spiralis Enfeksiyon, enkapsule 1. d ö nem larvan n etlerle ? al nmas yla bula ş r. Larva al n nca duodenumda kaps ü lden ç kar ve mukozaya penatre olur. Burada 25 saatte 4 deri de ği ş tirerek eri ş kin d ö neme ge ç er. Kopulasyondan (d ö llenme) hemen sora di ş iler mukoza, ? submukoza bazen de mezenterik lenf d ü ğü mlerine girerler. Eri ş kin ovovivipar ( larvipar) di ş iler 1. D ö nem larva do ğurmaya ba ş larlar. Bir di ş i 5-10 g ü nl ü k ö mr ü nde 1500 kadar larva do ğurur. Yakla ş k 0.1 mm. olan larvalar kan ve lenf damarlar yla ? sa ğ kalbe ta ş n rlar.Eri ş kin Di ş i Eri ş kin Erkek İ nfektif LarvaT.spiralis Larvalar Kalpten periferal sirk ü lasyona girer ve v ü cudun ? farkl dokular na ta ş n rlar; baz s da dokulararas ndan ge ç erek (periton, plevra ve perikard bo ş luklar nda serbest kurtcuklar bulunmu ş tur) ç izgili kaslar n liflerinin i ç ine girerler. Ö zellikle kalp, diyafram, ç ene, dil, larinks ve g ö z ç izgili kaslar na gidenler enfektif d ö neme geli ş irler. Kas h ü cresine girip geli ş en ve enfektif hale gelen larva; ? konak orijinli, ç ift cidarl elipsoidal bir kaps ü lle ku ş at l r. Kaps ü l formasyonu yakla ş k 3 ayda tamamlan r.Ya ş am D ö ng ü s ü Kaps ü l i ç indeki larva y llarca canl kal r; ? baz lar genellikle 6-11 ay sonra kalsifiye olur. Enkapsule larvay ta ş yan etler, karnivor ? konaklar taraf ndan yendiklerinde larva kaps ü lden d ş ar ç kar ve ya ş am d ö ng ü s ü yeniden ba ş                             Kas invazyonuEpidemiyoloji Silvatik trichinellosis; yabani karnivorlar ve onlar n ? avlar n n etleri veya le ş leri aras nda ki siklusla devam eder. Urban trichinellosis; insanlar, ratlar ve domuzlar aras ndaki odakla ş ma ile devam eder. Ratlar ve domuzlar; infekte domuz at klar n i ç eren ? çö pleri yiyerek enfekte olurlar.Epidemiyoloji İ nsanlar, az pi ş mi ş domuz eti ve enfekte ? domuz etinden haz rlanm ş et ü r ü nleriyle enfekte olurlar. Dinsel inan ç lar nedeniyle domuz eti ? yemeyen m ü sl ü man ve musevi toplumlarda bu parazitoza rastlanmaz ya da seyrek olarak rastlan r.Epidemiyoloji Do ğ ada, siklus ayn zamanda cannibalist ratlar (yamyam ? ratlar) aras nda da s ü rd ü r ü l ü r. Bu hastal ğa do ğ al olarak vejeteryanlar nadiren maruz ? kal r. Trichinellosis kozmopolit bir hastal kt r ve ç o ğunlukla ? ABD ve avrupa ü lkelerinde g ö r ü l ü r ki bu ü lkelere y lda 300,000 kadar vaka ortaya ç kmaktad r.Co ğrafik da ğ l m2004 y l nda İ zmir ’ de trichinellosis alarm verildi ve 48 ki ş iye hastal k te ş hisi konulduKlinik Belirtiler Trichinellosis klini ğinde 3 faz g ö r ü l ü r: ? ( 1 ) eri ş kin parazitlerin mukoza ve submukozaya ? penetrasyonu esnas nda ortaya ç kan belirtiler ( 2 ) larvalar n visseral oranlara migrasyonu ? esnas nda ortaya ç kan belirtiler ( 3 )larvalar n kas h ü crelerine penatrasyonu ve ? enkaps ü lasyonu esnas nda ortaya ç kan belirtiler. 1.d ö nem semptomlar larvalar n al nmas ndan 12-24 saat ? sora ortaya ç kar. Belirtiler aras nda; barsakta inflamasyon,bulant , ate ş , yo ğun terleme, diyare, fasiyal ö dem vard r. 2. ve 3. D ö nem semptomlar aras nda; romatizmal ? belirtiler, yo ğun kas a ğr s , pnomoni, ensefalit, menenjit, miyokardit , peritonit, solunum g üç l ü ğü , fasial ö dem, kalp harabiyeti vard r. Ö l ü m; kalp yetmezli ği, respirat ö r komplikasyonlar, ? peritonit veya beyin tutulumu sonucu olur.Tan ve tedavi Tan da ç i ğ domuz eti yeme hikayesi ve klinik belirtiler ? ö nemlidir. Kesin tan enfeksiyonun 3. veya 4. haftas nda kas biyopsi ? ö rneklerinde larvalar n g ö r ü lmesiyle konur. Biyopsi ö rne ği ya iki lam aras nda s k ş t r larak ya da pepsinle sindirildikten sonra mikroskopta incelenir. Serolojik y ö ntemler tan da kullan labilir. ? Mebendazole + corticosteroid tedavisi yap l r ? ***Korunmada esas nokta her t ü rl ü eti, ama ö zellikle ? domuz etini iyice pi ş irmeden yememektir. FilarialarFilarialar Uzun, ipliksi parazitlerdir. ? Ç e ş itli cins ve t ü rleri; insan n lenf sisteminde , ? subkutan ö z ve derin konnektif dokular nda ve kavitelerde (bo ş luklar) ya ş arlar.LENFAT İ K F İ LAR İ OS İ S : WUCHERERIA ? BANCROFT İ SUBKUTANOZ FILARIOSIS : ONCHOCERCA ? VOLVULUS SEROZ KAV İ TE F İ LAR İ OZ İ S İ ( Plevra, periton, ? perikard gibi yap lar n tutulumu olur) MANSONELLA PERSTANSKan ve doku nematodlar n n filaroidea ü st ? ailesinden yedi nematod t ü r ü insanda parazitlenebilmektedir. Bu yedi parazitin ya ş am d ö ng ü leri benzer oldu ğu i ç in ortak bir fig ü r ü zerinde anlat lacak ve aralar nda bulunabilen ö nemli varyasyonlar not edilecektir.Dracunculoidea ü st ailesinden bir t ü r, ? Dracunculus medinensis , insan n kutenoz dokular nda parazitlenmektedir.Morfolojik olarak Filarial parazitlere benzemekle beraber, bunun ya ş am d ö ng ü s ü olduk ç a farkl d r ve ayr olarak ele al nacakt r.Filarial parazitlerin morfoloji ve ya ş am d ö ng ü s ü İ nce , uzun (en fazla 500 mm. ’ ye kadar) , iplik ? ş eklinde olan eri ş kin filarial nematodlar son konaklar n n lenf bezlerinde, dokular nda ve v ü cut kavitelerinde yerle ş irler. Di ş iler larvipard r, mikrofilarya denilen larva ? uterusta a ç ğa ç kar ve kana kar ş rlar.Ya ş am D ö ng ü s ü Mikrofilaria ad verilen larvalar kanda uygun ? bir insect vekt ö r (Culicidae;Sivrisinekler) taraf ndan al n ncaya kadar birka ç y l ya ş ayabilir. Mikrofilaryalar uygun bir vekt ö r taraf ndan ? kanla birlikte al nd klar nda vekt ö r ü n sindirim kanal nda L larvaya geli ş ir ( rhabditiform)Ya ş am D ö ng ü s ü L larva ortabarsak duvar ndan vekt ö r sivrisine ğin ? toraks kaslar na g öç eder; burada üç hafta i ç inde 2 deri de ği ş tirir ve metamorfoz ge ç irerek L3 larvaya geli ş ir ( enfektif filariform ) Enfektif L3 larva vekt ö r ü n hortumuna gelir ve kan ? emme esnas nda kona ğ n sirk ü lator sistemine girer. İ nsanda larva iki kez deri de ği ş tirir, kesin ? enfeksiyon b ö lgesine g öç ederken metamorfozla eri ş kin hale ge ç er. Yakla ş k 6 ay sora kanda mikrofilaryalar g ö r ü l ü r.Filariosis klinik ve semptomatoloji Filarial nematodlar ortak genel belirtiler ? yan nda yerle ş me yerine ba ğl spesifik belirtiler de g ö sterirler. Lenfatik filariosiste lenfatik inflamasyon ve ? obstruksiyona ba ğl ( lenf blokaj , lenf stazisi) elefantiyazis ( fil hastal ğ ) tablosu ortaya ç kar.Filariosis klinik ve semptomatoloji Subkutenoz filariosiste allerjik cevap veya toksititeye ? ba ğl ş iddetli dermatit ve kutenoz ve subkutenoz nod ü ller ortaya ç kar. O. volvulus ’ a ba ğl ; siklera, kornea, iris, ve retina ? tutulumu ve inflamasyon sonucu nehir k ö rl ü ğü (river blindness) geli ş ir. Kavite filariosisinde ( ö r. Peritoneal, pleural ve ? perikardial kavite... gibi) inflamasyon, ö dem, y ü ksek eozinofili, ka ş nt l allerjik dermatit ve ü rtiker g ö r ü l ü r.O. volvulus ’ a ba ğl ; nehir k ö rl ü ğüTan Filarioselar n kesin tan s uygun klinik ö rnekte ? mikrofilaryalar n g ö r ü lmesi ile konur. Etkene ve mikrofilarial periyodisiteye uygun ? olarak al nan kan ve kutenoz nod ü llerden ponksiyonla al nan s v uygun y ö ntemle de ğerlendirilir ve mikroskopik olarak incelenir.O.volvulus vekt ö r ü ; Simulium (blackfly, karasinektir) Loa loa vekt ö r ü ; Chyrisops (Mango sine ği) W.bancrofti , B. malayi vekt ö r ü sivrisinek ;Tus sorular 1) Elefantiasis etkeni a ş a ğ dakilerden hangisidir? (Nisan 92) a) Wuchereria bancrofti b) Taenia saginata c) Trypanasoma gambiense d) Schistosoma mansoni e) Hymenolepis nanaTus sorular 2) Sivrisineklerle bula ş an nematod a ş a ğ dakilerden hangisidir? (Nisan 97) a) Ascaris lumbricoides b) Strongyloides stercoralis c) Trichinella spiralis d) Wuchereria bancrofti e) Necator americanusDRACUNCULUS MEDINENSISMorfoloji D. medinensis ( medine kurdu) uzun ve ince, ? di ş iler 500-1,200 x 0.9-1.7 mm. ve erkekler 12- 30 x 0.4 mm boyutlar ndad r. Eri ş kin parazitler bir membranla ku ş at lm ş ? olarak kavitelerde ve subkutenoz dokularda yerle ş ir. Gebe di ş ilerin uterusu binlerce larva ile ? doludur.Ya ş am D ö ng ü s ü Subkutenoz dokularda gebe di ş i bir pap ü l ? olu ş turur ve zamanla bu pap ü l ü lserle ş ir. Ü lser su ile temas edince ç ok say da 1. ? D ö nem rhabditiform larva suya bo ş al r. Larvalar akuatik ortamda birka ç g ü n ? ya ş ayabilir. Larvalar uygun bir kabuklu taraf ndan ( Cyclop s gibi) al n nca hemosele girer. 5-6 larvadan fazlas artropod i ç in fatald r. Ya ş am D ö ng ü s ü Ara konakta rhabditiform larva iki deri de ği ş tirerek ? enfektif L3 larvaya metamorza olur. Enfekte Copepodlar ile kontamine i ç me sular ? insanlar taraf ndan i ç ilince insan n duodenumunda k l f ndan ç kar. Larva mukozay delerek iki deri daha de ği ş tirir ve ? sonra karaci ğer, v ü cut bo ş luklar , veya subkutenoz dokulara yerle ş ir ve orada 8-10 ayda eri ş kin hale ge ç er.Klinik Belirtiler ve Tan Ba ş lang ç enfeksiyonundan 10-14 ay kadar ? s ü re sonra deride vezik ü l lezyonu ortaya ç kar. Dracunculosis ’ in ba ş l ca belirtileri; eozinofili, ? bulant , ishal, ast m, bayg nl k, deride kal c skar veya ü lserdir.Klinik Belirtiler ve Tan Tan , lokalize deri vezik ü l ve ü lserleri veya ? parazitin eri ş kin veya larvalar n n mikroskobik identifikasyonu esas na dayan r.