1 - Tıbbi Patoloji Tüberküloz Tüberküloz Dr Özlem Canöz PATOLOJ İ ADHer y ı l 1,7 milyar birey etkilenir ? Her y ı l 8-10 milyon yeni olgu ? Her y ı l 1,7 milyon ’ u ölür ? HIV enfeksiyonundan sonra en yayg ı n 2. ? enfeksiyöz ölüm nedeni HIV h ı zl ı ilerleyen tbc ’ a duyarl ı l ı k ? Tüberküloz epidemiyoloji-Yoksulluk, kalabal ı k, kr debilizan hast ? AIDS, DM, Hodgkin lenfoma, Kr ac hastal ı klar ı ? (silikozis), Böbrek yetm, malnütrisyon, alkolizm, immün süpresyon Tüberküloz epidemiyoloji-Tuberkülin (Mantoux) testi Yalanc ı +: atipik mikobakteri enf Yalanc ı -: immün süpresyon, Hodgkin, viral enf, ilerlemi ş aktif tbc Enfeksiyon M. ? tuberculosis ag lerine kar ş ı geli ş en gecikmi ş a ş ı r ı duyarl ı l ı k reaksiyonuna neden olurTüberküloz patogenez-Tüberküloz patogenez-M. Tuberculosis ile enfekte olan hücreler ? ba ş l ı ca: MAKROFAJLAR Basil makrofajlar içine reseptörler yoluyla ? al ı n ı r Canl ı mo makrofaj içinde fagolizozom ? olu ş umunu inhibe eder <3hf-pr tbc: makrofajlarda bakteri ? proliferasyonu, bakteriyemi Tüberküloz patogenez->3hf-pr tbc: ? Th1 yan ı t ı makrofaj aktivasyonu ve bakterisid etki ? Mo ile kar ş ı la ş m ı ş APH ’ lerin sald ı ğ ı IL2 Th1 ? uyar ı m ı nda önemlidir Lenf nodu ve akci ğ erdeki Th1 hücreleri IFN ? üretir ? IFN ? enfekte makrofajda fagolizozom ve iNOS ? üretimini uyar ı r Makrofajlar ı n üretti ğ i TNF granülom ve ? kazeifikasyon nekrozu ile sonuçlanan monosit birikimine yol açar Tüberküloz patogenez-Özet olarak; ? I- ? İ MMÜN İ TEDE MAKROFAJLARI UYARAN TH1 ÖNEML İ ?II- ? BU İ MMÜN YANIT: A Ş IRI DUYARLILIK+DOKU YIKIMI ? PAHASINA GERÇEKLE Ş İ RIII- ? REAKT İ VASYON VEYA MO İ LE YEN İ DEN KAR Ş ILA Ş MA ? SAVUNMA MEKAN İ ZMALARINI YEN İ DEN AKT İ FLER: DAHA ÇOK NEKROZIV- ? A Ş IRI DUYARLILI Ğ IN KAYBI=ORGAN İ ZMAYA D İ RENC İ N ? ZAYIFLAMASI ENFEKS İ YON İ MMÜN İ TETüberkülozun do ğ al seyri ve spektrumuKronik inflamatuar hücrelerin s ı k ı -yuvarlak ? yap ı ş eklindeki birikimi Santral kazeifikasyon nekrozu ? Aktif makrofajlar-epiteloid histiositler ? D ı ş tabakada lenfosit, plazma h., fibroblastlar ? Langhans tipi dev hücreleri ? Granülom morfolojiPR İ MER TBC ? Hemen daima akci ğ erde ba ş lar ? Üstlob alt k ı sm ı veya alt lob üst k ı sm ı nda ? Duyarl ı l ı k geli ş tikçe 1-1,5 cm gri-beyaz ? konsolidasyon: GHON ODA Ğ I Tbc basilleri serbest veya fagositler içinde lenf ? nodlar ı na drene olur Parankimal lezyon+nodal tutulum: GHON ? KOMPLEKS İ (2-8 HF) %95 HÜCRE ARACILI İ MMÜN İ TE ENFEKS İ YONU ? KONTROL ALTINA ALIR: RHANKE KOMPLEKS İ SONUÇ: TÜBERKÜL İ N TEST İ + ? Tbc morfolojiPR İ MER TBC Primer tbc: çocuklarda iyi s ı n ı rl ı ghon kompleksi Primer progresif tbc %10 adult, immün süpresyonlu milier tbc ve tbc menenjit malnutre çocuklarda s ı kSekonder tbc İ mmünüze ki ş ilerde primer sonras ı nda ? Kaviter granülomatöz cevap ? Reaktivasyon ve reenfeksiyon ? Apikal loblar veya alt lob üst segment – O 2 ? Pulmoner veya ekstrapulmoner ? Lokal veya sistemik yay ı l ı m/Milier ? Ven – sol ventrikül yoluyla tüm vücuda ? Artery – ac içinde milier yay ı l ı m ?Seconder tbc Reaktivasyon %10-15 ? En s ı k 30-50 y ve E ? Yava ş geli ş im ? Öksürük, balgam, subfebril ate ş , gece ? terlemesi, kilo kayb ı , halsizlik Hemoptizi veya plöretik a ğ r ı ş iddetli ? hastal ı ktaSEKONDER TBC ? Apikal plevraya 1-2 cm mesafede yerle ş mi ş <2cm ? konsolidasyon: BA Ş LANGIÇ LEZYONU De ğ i ş en oranlarda santral kazeifikasyon, periferik ? fibrozis İ yi seyirli vakalarda fibrokalsifik skar, Aktif lezyonda ? santrali kazeifiye birle ş en tuberküller Tbc morfolojiKavitasyonlu granülomKavitasyonProgresif pulmoner tbc ? Ya ş l ı , immün süpresif ? Kazeifikasyon alanlar ı n ı n geni ş lemesi ile büyük ? apikal lezyon Kan damar ı erezyonu: HEMOPT İ Z İ ? Tedavi yetersiz veya konak savunmas ı bozulmu ş sa ? hava yollar ı , lenfatik sistem veya damar yoluyla yay ı l ı r Lokalize veya sistemik olabilir ? Tbc morfolojiMilier Pulmoner tbc ? Mo lenfatiklere geçerek sa ğ kalp venöz dönüş ? yoluna-pulmoner arterlere bo ş alan lenfatik duktuslara Mikroskobik veya 2mm da ğ ı n ı k konsolidasyonlar ? Plevral kavite mutlaka tutulur ? PLEVRAL EFÜZYON ? TBC AMP İ YEM ? OBL İ TERAT İ F F İ BRÖZ PLÖR İ T ? Tbc morfolojiMilier tbcSistemik milier tbc ? Kc, ki, dalak, adrenal, meninks, böbrek, fallop ? tüpleri, epididim İ zole organ tbc ? Renal tbc, tbc menenjit, Addison hast, osteomyleit, ? Pott hastal ı ğ ı Lenfadenit ?Sistemik milier tbcAdrenal TB - Addison hastOr ş itTB Peritonitis + kc de milier tbcBeyin, Caudat nukleusİ ntestinal tbcProstatta tbcPotts hastTbc menenjiti