Genel türk dili II ZONGULDAK KARAELMAS ÜNİVERSİTESİ DEVREK MESLEK YÜKSEKOKULU 2011-2012 AKADEMİK YILI BAHAR DÖNEMİ TÜRK DİLİ II (TUR182) DERS NOTLARI HAZIRLAYAN: OKT. CELAL CAN ÇAKMAKCI 20-26 Şubat Haftası Ders Notları Dilimiz üzerinde yabancı etkilerin yoğun şekilde görüldüğü ilk dönem Uygur dönemidir ? Bu dönemden sonraki yüzyıllar boyunca dilimiz daima, toplumsal ve kültürel temaslarda bulunduğumuz her milletin diliyle karşılıklı etkileşime girmiştir. Bu, seviye korunduğu müddetçe yadırganmaması gereken bir durumdur. Önceki dönemlere nazaran Türklerin yaşamında köklü değişikliklerin meydana geldiği Uygurlar dönemindeki yabancı etkilerin başlıca sebepleri ? Mani dinine ait kelimeler, uzun dönem Uygurların hakimiyetinde yaşayan Moğolların kullandığı Moğolcanın etkisi, yerleşik hayata geçişin etkileridir. ( Örneğin; yerleşik hayatla birlikte geçilen tarım ve hayvancılığa ait yabancı kökenli kelimeler dilimize girmiştir. ) Orta Asya’dan, başka coğrafyalara göç edilmesinin akabinde, Batı’ya gelen Türk kolunun Karahanlılar döneminden başlayarak İslamiyet’i kabul etmesi, Türk milletinin farklı bir kültür dairesine girmesine neden olmuştur. Müslümanlığın kabulüyle birlikte meydana gelen hızlı değişimin etkileri dilimiz üzerinde de görülmektedir. Onbirinci asırdan sonra Türk diline kaynaklık eden ve onu en çok etkileyen başlıca diller Arapça ve Farsça olmuştur. Bu iki dilin büyük bir kültür birikimine sahip olması, kutsal kitap Kuran’ın ve diğer dini metinlerin Arapça yazılması ve Türklerin Arapça’yı kendi dinlerinin dili olarak görmesi, Türklerin Araplar ve Farslarla komşu olmasının etkileşimi kolaylaştırması gibi çeşitli sebepler dilimizde Arap ve Fars kökenli kelimelerin sayısının artmasına zemin hazırlamıştır. Arapça ve Farsça etkilerin zaman içerisinde güçlerini arttırmasıyla, birçok yabancı kaynaklı kelime ve yapı dilimize yerleşir ? Bu unsurlar özellikle “Divan Edebiyatı” olarak da adlandırdığımız Klasik Edebiyat ürünlerinde fazlasıyla karşımıza çıkar ? Yabancı etkiler Klasik Edebiyatın bünyesinde bulunan eserlerde üç farklı alanda kendisini gösterir ? 1-Yabancı Yapılar 2-Yabancı Kelimeler 3-Arap Alfabesi Arapça ve Farsça etkiler, Milli Edebiyat dönemi ile azalma gösterir ? Bu dönemden önceki Tanzimat, Server-i Fünun ve Fecr-i Ati dönemlerinde ise düşünce batılı, ancak dil yine yabancı etkilerle doludur ? Hürriyet, özgürlük ve demokrasi gibi kavramlar Klasik Edebiyatta karşımıza çıkmazken, Tanzimat akımıyla birlikte fikir hayatımıza ve edebiyata girmiştir. Milli Edebiyat döneminin en önemli temsilcileri Ziya Gökalp, Mehmet Emin Yurdakul ve Ömer Seyfettin’dir ? Bu aydınlara göre; dil sadeleştirilmeli, millileştirilmeli ve yabancı etkilerden kurtarılmalıdır ? Dönemin yaygın fikrine göre; edebiyat gerçek değerini ancak halkın tamamı tarafından anlaşıldığında kazanır ? Milli Edebiyat dönemi düşüncesinin temelinde, Osmanlı İmparatorluğu’nun son zamanlarında kurtuluş ümidi olarak gördüğü ideolojilerden Türkçülük fikri yatar ve bu dönemin aydınların dil ve edebiyat konusundaki düşünceleri geniş ilgi görmüş ve Cumhuriyet döneminde de hayat bulmuştur ? Cumhuriyetin ilk yıllarında Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk de Türk dilinin korunması için pek çok faaliyette bulunmuştur ? Bunlardan bazıları; Türk Dil Kurumu’nun kurulması, Türk Tarih Kurumu’nun kurulması, harf inkılâbı ve eğitim seferberliğidir ? Eğitim seferberliği, yurt genelinde pek çok eğitim kurumu açılaması, bu kurumlarda çalışacak nitelikli öğretmenlerin yetiştirilmesi ve yeni Türk alfabesinin her Türk’e öğretilmesini kapsar ? Mustafa Kemal Atatürk bizzat kendisi bu seferberliğe katılarak yurdu köy köy, kasaba kasaba gezmiş, yeni alfabenin öğretimi konusunda çalışmalarda bulunmuştur ? 1950’li yıllardan sonra başta İngilizce olmak üzere, Türk dili Batı dillerinin etkisi altına girdi ? Bu etki artarak devam ettiği için günümüzdeki olumsuz tablo ortaya çıkmıştır. Yapılması gerekenler: 1-) Aileler çocuklarının eğitiminde dilin kullanımı konusunda daha hassas davranmalıdır ? 2-) Eğitim öğretim faaliyetleri içerisinde Türkçe derslerine gereken ağırlık verilmeli, öğrencilerde dil bilincini yerleştirmek asıl amaç olmalıdır ? 3-) Basın yanlış kullanımı özendirecek yayınlardan sakınmalı, dilimiz ile ilgili programların yayınına başlanmalıdır ? Sonuç ? Türkçenin içerisinde bulunduğu kıskaçtan kurtulabilmesi için tek anahtar dil bilincine sahip bir milletin varolmasıdır ? Kaynak: ? Murat, M. ve Çakmakcı C. (2007). Türk Dili. M. Murat ve E. Kesim (Editörler). Ön Lisans ve Lisans Programları İçin Türk Dili, İletişim Teknikleri, Etkili ve Güzel Konuşma, Sunu Teknikleri, Yazışma Türleri, Dosyalama, Büro Yönetimi. Birinci Baskı. Zonguldak. Er-Ka Matbaası. , ss. 1-145.