Genel türk vergi sistemi DERS NOTU 2.DERS TÜRK VERG SSTEM DERS NOTU 2.DERSII. ZRA KAZANÇLAR GVK zirai kazanc zirai faaliyetten doğan kazanç, zirai kazançtr şeklinde genel olarak tanmlam ştr . Zirai faaliyet; arazide, deniz, göl ve nehirlerde ekim, dikim, bakm, üretme, yetiştirme veslah yollaryla veyahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balk ve bunlarn istihsalini, avlanmasn, avclar ve yetiştiricileri tarafndan muhafazasn, taşmasn, satlmasn veya bu mahsullerden sair şekilde faydalanlmasn ifade eder. Zirai faaliyet, arazide gerçekleştirilen bitkisel ve hayvansal ürünlerin üretim faaliyetleri ile deniz, nehir ve gölde gerçekleştirilen balkçlk faaliyetlerini kapsamaktadr . GVK zirai kazanc zirai faaliyetten doğan kazanç, zirai kazançtr şeklinde genel olarak tanmlam ştr . Zirai faaliyet; arazide, deniz, göl ve nehirlerde ekim, dikim, bakm, üretme, yetiştirme veslah yollaryla veyahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balk ve bunlarn istihsalini, avlanmasn, avclar ve yetiştiricileri tarafndan muhafazasn, taşmasn, satlmasn veya bu mahsullerden sair şekilde faydalanlmasn ifade eder. Zirai faaliyet, arazide gerçekleştirilen bitkisel ve hayvansal ürünlerin üretim faaliyetleri ile deniz, nehir ve gölde gerçekleştirilen balkçlk faaliyetlerini kapsamaktadr .Zirai Kazanç-Ticari Kazanç Ayrm Ürünlerin değerlendirilmesi amacyla işlenmesi de zirai faaliyet kapsamna girer. Ancak bu işlemin zirai faaliyet saylabilmesi için ürünlerin değerlendirilmesi işleminin yapld ğ bölümün, snaî bir müessese büyüklüğünde olmamas ve faaliyetin, çiftçinin kendi ürünlerini işlemekle snrl tutulmas gerekir. Zirai Kazanç-Gayrimenkul Sermaye İrad Ayrm Zirai faaliyetin yapld ğ arazinin sahibi, bu arazisini, üründen yar yarya pay almak amacyla başkasna terk edebilir ve kendisi fiilen zirai faaliyete katlmayabilir . Bu durumda arazi sahibinin üründen ald ğ pay, zirai kazanç değil, gayrimenkul sermaye iraddr . Ürünlerin değerlendirilmesi amacyla işlenmesi de zirai faaliyet kapsamna girer. Ancak bu işlemin zirai faaliyet saylabilmesi için ürünlerin değerlendirilmesi işleminin yapld ğ bölümün, snaî bir müessese büyüklüğünde olmamas ve faaliyetin, çiftçinin kendi ürünlerini işlemekle snrl tutulmas gerekir. Zirai Kazanç-Gayrimenkul Sermaye İrad Ayrm Zirai faaliyetin yapld ğ arazinin sahibi, bu arazisini, üründen yar yarya pay almak amacyla başkasna terk edebilir ve kendisi fiilen zirai faaliyete katlmayabilir . Bu durumda arazi sahibinin üründen ald ğ pay, zirai kazanç değil, gayrimenkul sermaye iraddr .Kavramlar Çiftçi; Zirai faaliyette bulunan gerçek kişilerdir. Adi ortaklkta ortaklarn zirai kazançtan aldklar pay, kişisel zirai kazanç olarak Gelir vergisine tabi tutulur. Kolektif, adi ve hisseli komandit şirketler, anonim ve limited şirketler zirai faaliyette bulunsalar dahi çiftçi saylmazlar . Kolektif şirket ortaklar ile komandit şirketlerin komandite ortaklarnn zirai faaliyetten elde ettiği kardan aldklar pay kişisel ticari kazanç niteliğindedir. Komanditer ortaklarn kar pay ise, menkul sermaye iraddr . Mahsul; Zirai faaliyetler sonucu üretilen maddelere mahsul ad verilmektedir. Zirai İşletme; Zirai faaliyetlerin içinde yapld ğ işletmeler zirai işletme denir. Örnek; çiftlik, mandra, hara ve dalyan gibi zirai ürünlerin üretildiği yerlerdir. Çiftçi; Zirai faaliyette bulunan gerçek kişilerdir. Adi ortaklkta ortaklarn zirai kazançtan aldklar pay, kişisel zirai kazanç olarak Gelir vergisine tabi tutulur. Kolektif, adi ve hisseli komandit şirketler, anonim ve limited şirketler zirai faaliyette bulunsalar dahi çiftçi saylmazlar . Kolektif şirket ortaklar ile komandit şirketlerin komandite ortaklarnn zirai faaliyetten elde ettiği kardan aldklar pay kişisel ticari kazanç niteliğindedir. Komanditer ortaklarn kar pay ise, menkul sermaye iraddr . Mahsul; Zirai faaliyetler sonucu üretilen maddelere mahsul ad verilmektedir. Zirai İşletme; Zirai faaliyetlerin içinde yapld ğ işletmeler zirai işletme denir. Örnek; çiftlik, mandra, hara ve dalyan gibi zirai ürünlerin üretildiği yerlerdir.Zirai Kazançlarn Vergilendirilmesi Zirai Kazançlarn vergilendirilmesinde 2 usul vardr : Kesinti(stopaj) ve Gerçek Usul. Kesinti(Stopaj)Yöntemi İleV ergileme Kesinti yöntemi, çiftçilerin ürünlerini sat ş srasnda, alcnn çiftçiye ödediği ürün bedeli üzerinden GVKnn 94. maddesinde gösterilen oranlarda vergi kesmesidir. Kesinti usulü ile vergilendirilen çiftçiler defter tutmak ve belge düzenlemek zorunda değildir. Kesinti oranlar, hayvansal ürünlerde %2, tarla ürünlerinde %4tür . Kesinti yöntemine tabi olmann şartlar ; Zirai Kazançlarn vergilendirilmesinde 2 usul vardr : Kesinti(stopaj) ve Gerçek Usul. Kesinti(Stopaj)Yöntemi İleV ergileme Kesinti yöntemi, çiftçilerin ürünlerini sat ş srasnda, alcnn çiftçiye ödediği ürün bedeli üzerinden GVKnn 94. maddesinde gösterilen oranlarda vergi kesmesidir. Kesinti usulü ile vergilendirilen çiftçiler defter tutmak ve belge düzenlemek zorunda değildir. Kesinti oranlar, hayvansal ürünlerde %2, tarla ürünlerinde %4tür . Kesinti yöntemine tabi olmann şartlar ;-Bir biçerdöver veya bu mahiyetteki motorlu araca veya 10 yaşna kadar ikiden fazla traktöre sahip olmamak -Zirai faaliyetin yapld ğ işletmenin büyüklüğü, kanunda belirtilen ölçüleri aşmamaldr .(İşletme büyüklüğü ölçüleri; ekim yaplan arazide dönüm, hayvanclkta hayvan says, meyvecilikte ise ağaç says, arclkta kovan says, balkçlkta tekne büyüklüğü şeklinde ayr ayr GVK md 54de belirtilmiştir.) -Bir biçerdöver veya bu mahiyetteki motorlu araca veya 10 yaşna kadar ikiden fazla traktöre sahip olmamak -Zirai faaliyetin yapld ğ işletmenin büyüklüğü, kanunda belirtilen ölçüleri aşmamaldr .(İşletme büyüklüğü ölçüleri; ekim yaplan arazide dönüm, hayvanclkta hayvan says, meyvecilikte ise ağaç says, arclkta kovan says, balkçlkta tekne büyüklüğü şeklinde ayr ayr GVK md 54de belirtilmiştir.)Gerçek Usul Zirai kazancn gerçek usuldeki tespiti, ticari kazançlarda olduğu gibi, bilanço esas ve işletme hesab esas olmak üzere iki şekildedir. a)Bilanço Esas ; Bilanço esasna göre zirai kazancn tespitinde; safi kazanç, ticari kazançlarn tespitinde olduğu gibi, dönembaş ve dönemsonu özsermayelerinin karşla ştrlmas yolu ile bulunur. Buna göre, bilanço esasna göre vergi matrah, zirai işletmenin hesap dönemi başndaki özsermayesi ile hesap dönemi sonundaki özsermayesi arasndaki olumlu farktr . Gerçek Usul Zirai kazancn gerçek usuldeki tespiti, ticari kazançlarda olduğu gibi, bilanço esas ve işletme hesab esas olmak üzere iki şekildedir. a)Bilanço Esas ; Bilanço esasna göre zirai kazancn tespitinde; safi kazanç, ticari kazançlarn tespitinde olduğu gibi, dönembaş ve dönemsonu özsermayelerinin karşla ştrlmas yolu ile bulunur. Buna göre, bilanço esasna göre vergi matrah, zirai işletmenin hesap dönemi başndaki özsermayesi ile hesap dönemi sonundaki özsermayesi arasndaki olumlu farktr .b)Zirai İşletme Hesab Esas ; Zirai işletme hesab esasn seçen çiftçiler, işletme hesab defteri tutmak zorundadrlar . Gerçek Usulde Hâslat(Gelir) 1- Zirai ürünlerin sat ş bedelleri 2- Zirai makine ve aletlerin başka çiftçilerin zirai üretim işlerinde çal ştrlmas karşl ğnda alnan bedeller 3- Gider yazlan değerlerin sat şndan elde edilen bedeller 4- Alnan sigorta tazminatlar 5- Amortismana tabi iktisadi kymetlerin sat şndan elde edilen olumlu fark 6- İşletmede üretilen ve işletmede kullanlan tohum ve yem gibi ürünlerin emsal bedelleri b)Zirai İşletme Hesab Esas ; Zirai işletme hesab esasn seçen çiftçiler, işletme hesab defteri tutmak zorundadrlar . Gerçek Usulde Hâslat(Gelir) 1- Zirai ürünlerin sat ş bedelleri 2- Zirai makine ve aletlerin başka çiftçilerin zirai üretim işlerinde çal ştrlmas karşl ğnda alnan bedeller 3- Gider yazlan değerlerin sat şndan elde edilen bedeller 4- Alnan sigorta tazminatlar 5- Amortismana tabi iktisadi kymetlerin sat şndan elde edilen olumlu fark 6- İşletmede üretilen ve işletmede kullanlan tohum ve yem gibi ürünlerin emsal bedelleriHâslattan İndirilebilecek Giderler 1- İşletme ile ilgili olarak tohum, gübre, yem ilaç vb. maddelerin tedariki için yaplan giderler 2- Satlmak üzere satn alnan hayvanlarn, zirai ürünlerin ve diğer maddelerin bedelleri 3- İşletmelerde çal ştrlanlara ücret, prim ve di ğer adlarla hizmet karşl ğnda yaplan ödemeler 4- İşçilerin iaşe (yemek), tedavi ve ilaç giderleri, sigorta primleri 5- Zirai tesisat, makine, aletler ve taştlarn çal ştrlmas ve bakm için yaplan giderler ve tamir giderleri 6- VUKa göre ayrlan amortismanlar 7- Kira ve ücret mukabili kullanlan üretim araçlar için yaplan ödemeler 8- Zirai kazançlarn elde edilmesi ve sürdürülmesi için yaplan genel giderler. Hâslattan İndirilebilecek Giderler 1- İşletme ile ilgili olarak tohum, gübre, yem ilaç vb. maddelerin tedariki için yaplan giderler 2- Satlmak üzere satn alnan hayvanlarn, zirai ürünlerin ve diğer maddelerin bedelleri 3- İşletmelerde çal ştrlanlara ücret, prim ve di ğer adlarla hizmet karşl ğnda yaplan ödemeler 4- İşçilerin iaşe (yemek), tedavi ve ilaç giderleri, sigorta primleri 5- Zirai tesisat, makine, aletler ve taştlarn çal ştrlmas ve bakm için yaplan giderler ve tamir giderleri 6- VUKa göre ayrlan amortismanlar 7- Kira ve ücret mukabili kullanlan üretim araçlar için yaplan ödemeler 8- Zirai kazançlarn elde edilmesi ve sürdürülmesi için yaplan genel giderler.Haslattan İndirilmeyecek Giderler Ticari kazançlarn tespitinde gider kabul edilmeyen ödemeler, zirai faaliyetlerde elde edilen haslattan indirilmez. Kaynak: Osman PEHLİVAN,Vergi Hukuku,Trabzon 2011. Haslattan İndirilmeyecek Giderler Ticari kazançlarn tespitinde gider kabul edilmeyen ödemeler, zirai faaliyetlerde elde edilen haslattan indirilmez. Kaynak: Osman PEHLİVAN,Vergi Hukuku,Trabzon 2011.