Jeoloji Türkiye Jeolojisinde Paleozoyik oluşuklar TÜRK İYE JEOLOJ İS İNDE PALEOZOY İK OLU ŞUKLAR Doç. Dr. Sabah YILMAZ ŞAH İNPaleozoyik SerileriTürkiye’deki ba şlıca Paleozoyik olu şuklar; 1. Kuzeybatı Anadolu’daki seriler •Karaburun yarımadasında •Balıkesir-Bursa çevresinde, • İstanbul-Kocaeli yarımadasında, •Çamda ğ’da (Adapazarı), •Bolu ve Karadeniz Ere ğlisi arasında, •Zonguldak’da Bartın bo ğazında, •Karadere kesitinde (Eflani-Araç arası) 2. Güneydo ğu Anadolu’da; •Amanos da ğlarında, •Derik (Mardin) çevresinde, •Hazro antiklinalinde, •Hakkari-Çukurca arasında (Büyük Zap kesitinde) 3. Toroslar’daki örnekleri; •Silifke-Anamur arasında, •Sultanda ğları ve Çaltepe’de (Seydi şehir), •Tufanbeyli-Pınarba şı kesitlerinde oldukça yaygındır. SED SED İ İ MANTER KAYA MANTER KAYA Ç Ç LAR LAR I. Kırıntılı Sedimanter Kayaçlar 1. Epiklastik Sedimanter Kayaçlar 1.1 Konglomera /çakılta şı/rudit (bre ş) 1.2. Kumta şı / arenit 1.3. Siltta şı ve kilta şı (lutid) 2. Piroklastik Sedimanter Kayaçlar 2.1. Aglomera ve piroklastik bre ş 2.2. Lapilli tüf 2.3. Tüf, tüfit II. Kırıntılı Olmayan Sedimanter Kayaçlar 1. Kimyasal ve Biyokimyasal Sedimanter Kayaçlar 1.1. Karbonatlı Sedimanter Kayaçlar 1.2. Silisli Sedimanter Kayaçlar 1.3. Demirli ve Manganlı Sedimanter Kayaçlar 1.4. Fosfatlı Sedimanter Kayaçlar 1.5. Tuzlu Sedimanter Kayaçlar 2. Organik Yanıcı Kayaçlar (Turba ? Linyit ? Ta şkömürü ? Antrasit) III. Artık Sedimanter Olu şumlar Hematit Limonit Boksit Laterit Terra-Rossa (kırmızı renkli topraklar) KillerİSTANBUL’UN JEOLOJ İS İNDE PALEOZOY İK OLU ŞUKLAR • İstanbul Zonu • İstanbul batısında Çatalca civarından ba şlayarak do ğuda Araç- Daday- İnebolu hattına kadar uzanan ku şak Okay (1989) tarafından İstanbul Zonu olarak adlanmı ştır. • İstanbul zonunun bölgeye Jura (Orta Jura-Dogger) öncesinde yerle şmi ş bir nap oldu ğu ( Şengör ve Yılmaz, 1981; Şengör vd., 1984; Tüysüz, 1990); • İstanbul zonunun Kretase’de bugünkü yerine yerle şti ği (Okay vd., 1995), • İstanbul zonunun Sakarya kıtası ve Istranca Zonu ile biraraya gelmesinin Paleo-Tetis ve onun devamı olan İntra-Pontid Okyanusunun Triyas sonu ile Kretase arasındaki kapanması sonucunda oldu ğunu (Yılmaz vd.,1997), • İstanbul Zonunun do ğu ucunun İntra-Pontid süturu ile sınırlandı ğı (Tüysüz, 1999) ileri sürülür. İstanbul Zonu’nun di ğer tektonik birlikler arasındaki konumu (Okay and Tüysüz, 1999) Ankara Mu ğla Hatay Diyarbakır Musul Van İ m z ir - A n k a r d a K en e i Ankara - E r z incan Ken edi SAKARYA ZONU SAKARYA ZO NU İS T ANBUL ZONU Orta Pontidler Do ğu P ontidler Po n tidler Arası Kenet Ku şa ğı Ta v şanlı Zonu Afyon Zonu Menderes İ ç T o ros Kene d i TOR İD BLO ĞU KI R ŞEH İR Arap Platformu Pamphylian Kenedi Trak ya Ha v za s ı Rodop - Istranca Zonu Moesya Platformu A n s s y r i a n K e e d i MAS İF İ Balkan itler Masifi Bati Kara deniz Fayi Batı Kırım Fayı ANA TOL İD Batı Karade niz Havzası Do ğu Karadeniz Hav zası Ölü Deniz Fayı 0 400 km1. İstanbul-Kocaeli Paleozoyi ği İstanbul’un Jeolojisinde, Paleozoyik, Triyas, Üst Kretase-Eosen, Miyosen, Kuvaterner Buradaki Paleozoyik istifler Ordovisyen’de ba şlamakta ve Karbonifer’le sona ermektedir. Ordovisyen “Arkoz serisi” veya “Kocaeli serisi” olarak adlandırılan klastik kayaçlardan; Silüriyen alacalı şeyllerden ve grovaklardan; Devoniyen kireçta şı ve şeyllerden; Karbonifer ise, çörtlerden, grovaklardan ve siltta şlarından meydana gelmi ştir. • Ordovisyen ya şlı arkoz kumta şları bir granit plütonu (Balçık Graniti) tarafından kesilmi ş olup, bu granit daha kuzeyde ise Silüriyen şeyllerini ve kireçta şlarını keser. Bu granitler dokanaklarında bir “kontakt metamorfik zon” oluşturmaktadırlarÇatalca Silivri Büyükçekmece Çiftlik Kumköy Beykoz Tuzla Gebze Kadıköy Metagr anit Şist, fillat mermer G ranit Üst Kre tase Volkanit le ri İst Paleozoyi ği Ordovisiyen-Silüry en İst. Paleozoy i ği Devoniyen-Karbonifer Eosen Neritik kireçta şları Eosen kırıntılı ve karbonatlar Miyose n karsal kırıntılı ve karbo nat la r Pliyosen ayr ılmamı ş karasal kırıntılı Kuv aterner Alüvyon AÇIKLAMALAR KARADEN İZ MARM ARA DEN İZ İ İstanbul ve Çevresinin Jeoloji Haritası (1/500.000 ölçekli MTA haritasından sadele ştirilmi ştir). İstanbul’un jeoloji haritası (Seymen, 1982) IBB Zemin ve Deprem İnceleme Md.Önalan, 1982İstanbul zonu’nun stratigrafisi Okay ve Tüysüz, 2005Tüysüz, 2003İSTANBUL’UN ZEM İN DURUMU İ.B.B.İSTANBUL’UN DEPREMSELL İĞİ www.deprem.gov.trKAF ÜZER İNDE SON YÜZYILDA MEYDANA GELEN YIKICI DEPREMLERİstanbul’un tarihi depremleriDeprem da ğılımları Sekil 9. Marmara bölgesinde 1900—19.11.1999 tarihleri arasinda olmus aletsel dönem depremlerinin episantir dagilimlari.Marmara Bölgesi’nde Beklenen Deprem OlasılıklarıDarica MARMARA DENIZI Kadiköy Küçükçekmece Büyükçekmece KEMERBURGAZ ÇATALCA SILIVRI Kumköy Çavusbasi IZMIT KORFEZI Sancaktepe Tuzla Büyükada Kinaliada N SILE ÇIFTLIKKÖY YALOVA KARAMÜRSEL Hersek Tavsan T. Karaburun Kara Br. Çavusbasi granodiyoriti Sancaktepe graniti Çatalca metagraniti KARA DENIZ GEBZE Demiryolu 25 km 0 Ölçek: 1/500.000 NAKKAS ISTANBUL Te p e c i k Tepecik kataklastik graniti İstanbul Yöresi GranitoyidleriPlütonların Ya şları Çatalca yöresi granitoyidler Çatalca metagraniti (Rb-Sr, 245 My., Permiyen; Aydın, 1974); (SHRIMP-U-Pb Ya şı; 535 My., Yılmaz Şahin ve di ğ., 2009) Tepecik kataklastik graniti (Permo-Triyas, Ü şümezsoy, 1982) • (SHRIMP-U-Pb Ya şı;249.4+1.5 My; Yılmaz Şahin ve di ğ., 2009) Çavu şba şı granodiyoriti (K-Ar, 87.3+3 My. ; Bürküt, 1966) (Rb-Sr, 65+10 My.; Üst Kretase Öztunalı ve Satır, 1975) (SHRIMP-U-Pb Ya şı;249.4+1.5 My; Yılmaz Şahin ve di ğ., 2009) Sancaktepe graniti (Rb-Sr, 255+5 My. Permiyen; Yılmaz, 1977) (SHRIMP-U-Pb Ya şı; 255.8+2.0 My; Yılmaz Şahin ve di ğ., 2009)Sancaktepe (Gebze) granitiÇavu şba şı Granodiyoriti (Beykoz)Tav şantepe granodiyoriti (Pendik)Çatalca ve yakın çevresinin Jeoloji Haritası (MTA)Çatalca bölgesinde, Tepecik kataklastik granitinin yüzeylendi ği güney kesiminin jeoloji haritası (Yurtsever ve Ça ğlayan, 2002)Ç Çatalca atalca metagraniti metagraniti Granitik Granitik gnays gnays Tepecik kataklastik granitiKoca yemi ş/Binkılıç-Çatalca