Döküm Üretim Yöntemleri 1 EUT 231 ÜRET İM YÖNTEMLER İ Doç.Dr. Murat VURAL İTÜ Makina Fakültesi EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 2 İMALATA G İR İŞ VE GENEL BAKIŞ 1. İmalat Nedir? 2. İmalatta Malzemeler 3. İmal Usulleri 4. Üretim Sistemleri 5. Ders Notlarının Yapısı EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 3 İmalat Önemlidir Teknolojik açıdan Ekonomik Açıdan Tarihsel Açıdan EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 4 İmalat – Teknolojik Açıdan Önemlidir Teknoloji – Topluma ve üyelerine ihtiyaç duydukları veya istedikleri şeyleri sa ğlamak için bilimin uygulanması Teknoloji toplumumuza ve üyelerine, daha iyi ya şamalarına yardım eden ürünleri sa ğlar Bu ürünlerin ortak yönleri nelerdir? Tümü imal edilir İmalat teknolojiyi mümkün kılan temel faktördürEUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 5 İmalat – Ekonomik Açıdan Önemlidir İmalat, ulusların malzeme de ğeri yaratmasının bir yoludur A.B.D. ekonomisi: 70% Hizmet sektörü – retail, nakliye, bankacılık, ileti şim, e ğitim, ve resmi kurumlar 5% İn şaat & yan sanayi 5% Tarım, maden, vs. 20% İmalat % GSMH Sektör EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 6 İmalat – Tarihsel Açıdan Önemlidir Tarih boyunca, nesneleri olu şturmada daha iyi olan insan kültürleri daha ba şarılıydı Nesneleri daha iyi yapmanın anlamı, daha iyi alet ve silah yapmaktı Daha iyi aletler insanların daha iyi ya şamasını sa ğladı Daha iyi silahlar ise anla şmazlık durumlarında di ğer kültürlere üstünlük sa ğlamalarına yol açtı Önemli bir nokta da, uygarlık tarihinin, insano ğlu’nun nesneleri yapma becerisinin tarihi oldu ğudur EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 7 İmalat Nedir? İmalat terimi, iki Latince sözcükten manus (el) ve factus (yapma) olu şur; bile şiminin anlamı “el yapımı”d ır “El yapımı”( İngilizcesi “Manufacture”)sö zcü ğü M.Ö. 1567 yılında ilk kez önem kazandı ğında kullanılan imalat yöntemlerini do ğru olarak tanımlamı ştı. Ço ğu modern imalat i şlemleri, çalı şan insanlar tarafından denetlenen mekanize veya otomatik ekipmanlarla gerçekle ştirilmektedir EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 8 İmalat – Teknolojik Açıdan Şekil 1.1 (a) Teknik bir i şlem olarak İmalat Parça veya ürün yapmak amacıyla, ba şlangıç malzemesinin geometrisini, özelliklerini ve/veya görünü şünü de ği ştirmek için fiziksel veya kimyasal i şlemlerin uygulanması İmalat, montajı da kapsar Ço ğu, belirli bir i şlem sırası halinde uygulanır Ba şlangıç malzemesi İmal Usulleri İşlenmi ş parça Hurda veya atık Makine Takım Enerji İ şçilikEUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 9 İmalat – Ekonomik Açıdan Şekil 1.1 (b) Ekonomik bir i şlem olarak İmalat Malzemelerin, bir veya daha fazla imalat ve/veya montaj i şlemi aracılı ğıyla daha yüksek de ğere sahip parçalara dönü ştürülmesi İmalat, malzemeye şeklini veya özelliklerini de ği ştirerek veya ba şka malzemelerle birle ştirerek de ğer katar İmal Usulleri Ba şlangıç malzemesi İşlenmi ş parça İşlenen malzeme Katma de ğer YTL EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 10 İmalat Sanayileri Sanayi (endüstri), mal ve hizmet üreten veya sa ğlayan kurulu ş veya organizasyonlardan olu şur Sanayi a şa ğıdaki şekilde sınıflandırılabilir: 1. Birincil sanayiler – tarım, madencilik gibi ulusal kaynakları ortaya çıkaran veya gerçekle ştirenler 2. İkincil sanayiler – birincil sanayilerin çıktılarını alan ve tüketici veya sermaye mallarına dönü ştürenler - imalat temel aktivitedir 3. Üçüncül sanayiler – hizmet sektörü EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 11 İmalat Sanayileri - devam İkincil sanayiler imalat, konstrüksiyon ve elektrik enerjisi üretimini içerir İmalat, ürünleri bu kitapta ele alınmayan örn. Aparat, tüketim, kimyasallar ve gıda i şleme gibi de ği şik sektörleri içerir Bizim açımızdan imalat, teknik ekipmanların üretimi anlamına gelmektedir Cıvata ve perçinler, dövme ürünler, arabalar, uçaklar, dijital bilgisayarlar, plastik parçalar ve seramik ürünler EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 12 Üretim Miktarı Q Bir fabrika tarafından yapılan Q ürün miktarı, toplumu, özellikleri ve prosedürlerinin organizasyon şekli üzerine önemli bir etkiye sahiptir Yıllık üretim miktarları üç kademede sınıflandırılabilir: Üretim hızı Yıllık Miktar Q Dü şük üretim 1 - 100 birim Orta üretim 100 -10,000 birim Yüksek üretim 10,000 - milyonlarEUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 13 Ürün De ği şimi Ürün de ği şikli ği P, bir i şletmede üretilen farklı ürün türleri ve modellerini gösterir Farklı ürünler farklı özelliklere sahiptir Bunlar farklı pazarlar için yapılır Bazıları di ğerlerinden daha fazla parçaya sahiptir Her yıl bir fabrikada yapılan farklı ürün türlerinin sayısı, sayılabilir Bir fabrikadaki ürün türleri sayısı yüksek oldu ğunda, bu yüksek ürün de ği şikli ğine i şaret eder EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 14 Fabrika Operasyonlarında P-Q De ği şimi Şekil 1.2 P-Q ili şkisi Ürün de ği şikli ği Üretim miktarı Dü şük Orta Yüksek EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 15 Ürün De ği şikli ğiHakk ında İlave Bilgi P sayılabilir bir parametre olmasına ra ğmen Q’dan daha az kesindir; zira tasarımların ne kadarının farklı tasarımlar oldu ğu kolayca söylenemez Yumu şak ürün de ği şikli ği – ürünler arasında küçük farklılıklar, örn., aynı üretim hattındaki araçlar arasında, modeller arasında ortak olan çok sayıda ortak parça Sert ürün de ği şikli ği – ürünler temelden farklıdır, örn. Çok az ortak parçası (varsa) olan, küçük bir araç ile büyük bir kamyon arasında EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 16 İmalat Kapasitesi Bir imalat i şletmesi, sınırlı miktarda malzemenin artan de ğerli ürünlere dönü ştürülmek üzere tasarlandı ğı, prosesler ve sistemler (ve şüphesiz insanlar)’dan olu şur Üç yapı blo ğu - malzemeler, prosesler ve sistemler - modern imalatın konusudur İmalat kapasitesi a şa ğıdakileri içerir: 1. Teknolojik i şleme kapasitesi 2. Fiziksel ürün sınırlamaları 3. Üretim kapasitesiEUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 17 1. Teknolojik İşleme Kapasitesi Bir i şletme (veya şirkette) imalat yöntemlerinin mevcut altyapısı Belirli imalat yöntemleri belirli malzemelere uygundur Belirli yöntemlerde uzmanla şarak, i şletme ayrıca belirli malzemelerde uzmanla şır Sadece fiziksel i şlemlerde uzmanla şma de ğil, aynı zamanda i şletme personelinin de uzmanla şması söz konusudur Örnekler: Bir makine çelik haddeleyemez Bir çelik frezesi, araç imal edemez EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 18 2. Fiziksel Ürün Sınırlamaları Belirli bir grup yöntemlere sahip belirli bir i şletmede, yapılabilecek ürün veya parçaların a ğırlık ve boyut olarak sınırları vardır Ürün boyut ve sınırının etkisi: Üretim ekipmanı Malzeme ta şıma ekipmanı Üretim, malzeme ta şıma ekipmanı ve i şletme, boyutu, belirli bir boyut ve a ğırlık bölgesinde yer alan ürünler için planlanmalıdır EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 19 3. Üretim Kapasitesi Bir i şletmenin, varsayılan i şletme ko şulları altında belirli bir zaman aralı ğında (örn. ay veya yıl) üretebilece ği maksimum miktar olarak tanımlanır İşletme ko şulları, i şletmedeki direkt i şçilik beceri seviyesi, hafta ba şına vardiya sayısı, vardiya ba şına saat, vd. anlamına gelir Genellikle, i şletmede üretilen çelik tonu veya araç sayısı gibi çıktı birimleri cinsinden ölçülür İşletme kapasitesi olarak da adlandırılır EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 20 İmalattaki Malzemeler Ço ğu mühendislik malzemeleri, üç temel kategoride sınıflandırılabilir: 1. Metaller 2. Seramikler 3. Polimerler Kimyaları birbirinden farklıdır Mekanik ve fiziksel özellikleri farklıdır Bu farklar, bunlardan ürün elde etmek için kullanılabilecek imalat yöntemlerini etkilerEUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 21 Ek olarak: Kompozitler Şekil 1.3 Üç temel malzeme türünün ve ayrıca kompozitlerin Venn şeması Ba şlı ba şına bir kategori olmaktan çok, di ğer üç temel türün homojen olmayan karı şımlarıdır EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 22 1. Metaller En az biri metalsel olan, iki veya daha fazla elementin bile şimi olan genellikle ala şımlar İki temel grubu: 1. Demir esaslı metaller – dünyada metal tonajının yakla şık % 75’ini olu şturan demir’e dayanır: Çelik = Fe-C ala şımı (0.02 - 2.11% C) Dökme demir = Fe-C ala şımı (2% - 4% C) 2. Demirdı şı metaller – tüm di ğer metalsel elementler ve bunların ala şımları: alüminyum, bakır, magnezyum, nikel, gümüş, kalay, titanyum, vs. EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 23 2. Seramikler Metalsel (veya yarı metalsel) ve metal dı şı elementleri içeren bile şikler. Tipik metal dı şı elementler oksijen, azot ve karbon’dur İmalat bakımından, seramikler gruplandırılır: 1. Kristalin seramikler – a şa ğıdakileri içerir: Geleneksel seramikler, örn. Kil (sulu alüminyum silikat) Modern seramikler, örn. alümina (Al 2 O 3 ) 2. Camlar – ço ğu silika’ya dayanır(SiO 2 ) EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 24 3. Polimerler Çok büyük moleküller olu şturmak üzere elektronlarını payla şan, Mer denilen yapısal ünitelerin tekrarlanmasıyla olu şan bile şiklerdir Üç kategorisi: 1. Termoplastik polimerler – moleküler yapılarını de ği ştirmeden çok sayıda ısıtılıp so ğutulabilirler 2. Termoset polimerler – molekülleri kimyasal olarak rijit bir yapıya dönü şmü ştür (sertle şmi ştir) – tekrar ısıtılamazlar 3. Elastomerler – önemli elastik davranı ş gösterirlerEUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 25 4. Kompozitler Bile şenlerininkine göre daha üstün özelliklere ula şmak için ayrı ayrı i şlenen ve bir araya getirilen iki veya daha fazla fazdan olu şan malzeme Faz –b i r k a t ı metaldeki aynı birim hücre yapısının taneleri gibi, homojen malzeme kütlesi Genel yapı, ikincil bir fazın içine karı ştırılan, bir fazın elyaf veya parçacıklarından olu şur Özellikleri, bile şenlere, bile şenlerin fiziksel şekillerine ve son malzemeyi olu şturmak için hangi yolla birle ştirildiklerine ba ğlıdır EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 26 İmalat Yöntemleri İki temel türü: 1. İşleme operasyonları – bir parçanın malzemesini, tamamlanmı ş bir yapıdan, daha ileri bir a şamaya dönü ştürme Ba şlangıç malzemesinin geometrisini, özelliklerini veya görünü şünü de ği ştiren operasyonlar 2. Montaj operasyonları – yeni bir parça olu şturmak için iki veya daha fazla bile şenin birle ştirilmesi EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 27 Şekil 1.4 İmalat yöntemlerinin sınıflandırılması EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 28 İşleme Operasyonları De ğer katmak için bir malzemenin şeklini, fiziksel özelliklerini veya görünü şünü de ği ştirirler İşleme operasyonlarının üç kategorisi: 1. Şekillendirme operasyonları – ba şlangıç parça malzemesinin geometrisini de ği ştirir 2. Özellik-geli ştirici operasyonlar – şeklini de ği ştirmeden fiziksel özelliklerini iyile ştirir 3. Yüzey i şleme operasyonları–p a rçan ın dı ş yüzeyini temizlemek, i şlemek, kaplama veya malzeme yı ğmak içinEUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 29 Şekillendirme Yöntemleri – Dört Kategori 1. Katıla ştırma yöntemleri – ba şlangıç malzemesi sıvı veya yarı sıvı hale ısıtılır 2. Parçacık i şleme yöntemleri – ba şlangıç malzemesi tozlardan olu şur 3. P ŞV yöntemleri – ba şlangıç malzemesi sünek bir katıdır (genellikle metal) 4. Tala ş kaldırma yöntemleri – ba şlangıç malzemesi sünek veya gevrek katıdır EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 30 Katıla ştırma Yöntemleri Ba şlangıç malzemesi, bir sıvıya veya yüksek derecede plastik hale dönü ştürmeye yeterli derecede ısıtılır Örnekler: metal dökümü, plastik kalıplama EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 31 Parçacık İşleme Yöntemleri Ba şlangıç malzemeleri metal veya seramik tozlarıdır Genellikle, tozların ilk olarak sıkı ştırıldı ğı ve ardından birbirine ba ğlanmaları için ısıtıldı ğı, presleme ve sinterleme içerir EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 32 Plastik Şekil Verme Yöntemleri Ba şlangıçpa r ças ı, malzemenin akma dayanımını a şan kuvvetlerin uygulanmasıyla şekillendirilir Örnekler: (a) dövme, (b) ekstrüzyonEUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 33 Tala ş Kaldırma Yöntemleri İstenen geometrinin kalması için ba şlangıç parçasındaki fazla malzeme uzakla ştırılır Örnekler: tornalama, delme ve frezeleme gibi tala ş kaldırma; ayrıca ta şlama ve geleneksel olmayan yöntemler EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 34 Şekillendirme Yöntemlerinde Atık Parça şekillendirmede atı ğın en aza indirilmesi istenir Tala ş kaldırma yöntemleri, çalı şma yöntemi gere ği atık olu şturan i şlemlerdir Ço ğu döküm, kalıplama ve parçacık i şleme yöntemleri, çok az malzeme atı ğı olu şturur En az atık olu şturan yöntemler için terminoloji: Net şekil yöntemleri–ba şlangıç malzemesinin ço ğu kullanılır ve sonraki tala ş kaldırmaya gerek duyulmaz Net şekle yakın yöntemler – en az miktarda tala ş kaldırma gerekir EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 35 Özellik Geli ştirici Yöntemler Parça malzemesinin mekanik veya fiziksel özelliklerinin iyileştirmek için uygulanır Parça şekli de ği şmez (istenen durum hariç) Örnek: ısıl i şlenmiş parçanın istenmeyen çarpılması Örnekler: Metallerin ve camların ısıl i şlemi Toz metal ve seramiklerin sinterlenmesi EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 36 Yüzey İşleme Operasyonları Temizleme – kir, ya ğ ve di ğer kirlilikleri yüzeyden uzakla ştırmak için kimyasal ve mekanik i şlemler Yüzey i şlemleri – kum püskürtme gibi mekanik ve difüzyon gibi fiziksel i şlemler Kaplama ve ince film çöktürme – parçanın dı ş yüzeyinin kaplanmasıEUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 37 Montaj Operasyonları İki veya daha fazla parça, yeni bir parça olu şturmak için birle ştirilir Montaj operasyon türleri: 1. Birle ştirme i şlemleri – kalıcı bir birle şim olu şturur Kaynak, sert lehimleme, yumu şak lehimleme ve yapı ştırma 2. Mekanik montaj – mekanik yöntemlerle birle ştirme Di şli birle ştiriciler (cıvatalar, somunlar ve vidalar); sıkı geçme, genle şen birle ştiriciler EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 38 Üretim Sistemleri Bir şirketin imalat i şlemlerini olu şturan malzeme ve i şlemlerin kombinasyonunda kullanılan insanlar, ekipman ve prosedürler Bir imalat şirketi, üretim türünü olu şturmak için sistem ve prosedürlere sahip olmalıdır Üretim sistemlerinin iki kategorisi: Üretim araçları İmalat destek sistemleri Her iki kategori de insan içerir (insanlar sistemlerin çalı şmasını sa ğlar) EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 39 Üretim Araçları Fabrika, üretim ekipmanları ve malzeme ta şıma sistemleri Üretim araçları ürüne “dokunur” Fabrikada ekipmanların düzenlenme şeklini içerir - atölye yerle şimi Ekipman, imalat sistemleri denilen, genellikle lojik gruplar halinde organize edilir Örnekler: Otomatize edilmi ş üretim hattı Endüstriyel robot ve iki makine takımı içeren makine hücresi EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 40 Araçlar-Ürün Miktarı İli şkisi Bir şirket, her bir atölyenin belirli görevine hizmet edecek şekilde, kendi imalat sistemlerini tasarlar ve fabrikalarını organize eder Belirli üretim araçları türleri, belirli bir imalata en uygun olarak kabul edilir: 1. Dü şük üretim – 1 - 100 2. Orta üretim – 100 - 10,000 3. Yüksek üretim – 10,000 - >1,000,000 Üç miktar aralı ğı için farklı araçlar gerekirEUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 41 Dü şük Üretim İş atölyesi terimi, bu tür üretim araçları için kullanılır Bir i ş atölyesi, dü şük miktarda, belirlenmi ş ve geleneksel ürünleri yapar Ürünler genellikle karma şıktır, örn.: uzak kapsülleri, prototip uçaklar, özel makinalar Bir i ş atölyesindeki ekipman genel amaçlıdır İşçilik beceri seviyesi yüksektir Maksimum esneklik için tasarlanmı ştır EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 42 Orta Üretim Ürün de ği şimine ba ğlı olarak iki farklı araç türü vardır: Parti üretimi Kısıtlı ürün de ği şimine uygundur Partiler arasında ayarlar gerekir Hücresel imalat Geni ş ürün de ği şimine uygundur Farklı parça türleri arasında ayar yapmadan i şlemek için organize edilen Çalı şan Hücreleri EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 43 Yüksek Üretim Genellikle seri üretim olarak adlandırılır Ürün için yüksek talep Bu ürünün üretilmesine tahsis edilmi ş imalat sistemi Seri üretimin iki kategorisi: 1. Miktar üretimi 2. Akı ş hattı üretimi EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 44 Miktar Üretimi Tek bir makinada veya az sayıda makinalarda tek bir parçanın seri üretimi Ço ğunlukla, özel takımlarla donatılmı ş standart makinalardan olu şur Ekipman, tek bir parça veya ürün tipinin tam zamanlı üretimine adanmı ştır Miktar üretiminde kullanılan tipik yerle şimler, proses yerle şimi ve hücresel yerle şimdirEUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 45 Akı ş Hattı Üretimi Sırayla düzenlenmi ş çoklu makinalar veya i ş istasyonları, örn. Üretim hatları Ürün karma şıktır Çoklu i şlemler ve/veya montaj operasyonları gerektirir İş üniteleri, ürünü tamamlamak için belirli bir sıraya göre fiziksel olarak hareket ettirilir İş istasyonları ve ekipmanları, verimlili ği en yüksek de ğere çıkarmak için özel olarak tasarlanır EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 46 İmalat Destek Sistemleri Bir şirket, i şlem ve ekipmanı tasarlamak, üretimi planlayıp kontrol etmek ve tatminkar ürün kalite taleplerine ula şmak için kendisini organize etmelidir İmalat destek sistemleriyle bütünlük olu ştu rur-b ir şirketin üretim operasyonlarını yönetti ği insanlar ve prosedürler Tipik departmanlar: 1. İmalat mühendisli ği 2. Üretim planlama ve kontrol 3. Kalite kontrol EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 47 Temel Konulara Genel Bakı ş Şekil 1.10 İmal Usullerine genel bakı ş ve temel konular EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 48 Bir üflemeli fırında üretilen erimi ş ham demirin yüksek fırın içine dökülmesini gösteren etkileyici bir foto ğraf. Sıcaklıkkar yakla şık 1650°C’dir.EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 49 Hat içi bir palet meki ği tarafından sa ğlanan iki yatay i şleme merkezi içeren bir tala şlı imalat hücresi EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 50 Bir robot kolu, çift tutucu kullanarak bir torna merkezinde yükleme- bo şaltma uygularken EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 51 Bilgisayarla nümerik kontrollü bir torna merkezinde yapılan yüksek hızlı bir tornalama i şleminde uçu şan metal tala şlar EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 52 Semente karbür levha üzerine çok tabakalı titanyum karbür ve alüminyum oksit kaplamasının büyültülmü ş görünü şüEUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 53 Temiz oda ko şulları altında entegre devrelerin imalatı sırasında, silikon plakalardan olu şan bir parti, 1000°C’ye ısıtılmı ş bir fırına yerle ştirilirken EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 54 İki kaynakçı, büyük bir boru üzerinde ark kayna ğı yaparken EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 55 Montajdan önce her bir parçanın üzerine robotla yapı ştırıcı sürülmesi EUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 56 Bir motor montaj hattındaki montaj i şçileriEUT 231 Üretim Yöntemleri – Doç.Dr. Murat Vural ( İTÜ Makina Fakültesi) 57 Boeing 777 üzerinde montaj i şlemleri