Çocuk Sağlığı Ve Hastalıkları 4 Üst Solumum Yolu Enfeksiyonları ÜST SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONLARI YRD DOÇ DR SEMANUR KUYUCU MEÜTF ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ABD ÜST SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONLARI (ÜSYE) • Larenks üstü solunum yollarının enfeksiyonlarıdır • Genellikle etken virüsler ve mikoplazma • Virüsler: RSV, rhinovirus, parainfluenza, influenza, adenovirüs, coxsachie A ve B, coronavirüs • Bakteriler: streptokok, hemofilus, mikoplazma, corynebacterium diphteria AKUT NAZOFARENJİT(Soğuk Algınlığı; Common cold) • Çocuklarda en sık görülen enfeksiyondur • En sık etken virüsler (rhinovirüs) • Bakteriyel etkenler : A grubu streptokok, Mycoplasma pneumonia, Corynebacterium diphteria, Neisseria meningitidis, N. gonorrhea • Sekonder komplikasyon etkenleri: H.influenzae, S.pneumonia, S. Aureus • Sonbahar mevsiminde ve ilk 2 yaşta en sık görülür KLİNİK BULGULAR • Bebeklerde: Yüksek ateş, irritabilite, burun akıntısı, hapşırma, kusma, ishal • Büyük çocukta : Burun akıntısı, hapşırma, myalji, baş ağrısı, öksürük, hafif ateş • Süre: 2-4 gün KOMPLİKASYONLAR • Otitis media • Sinüzit • Süppüratif lenfadenit • Mastoidit • Pnömoni • Periorbital sellülit • Peritonsiller sellülit TEDAVİ • Semptomatiktir • Analjezik-antipiretik : Asetaminofen • Serum fizyolojik burun damlası • Komplikasyon gelişmişse, buna yönelik tedavi AKUT TONSİLLOFARENJİT • Farenks ve tonsillerin akut enfeksiyonudur • Etken genellikle virüsler, % 15-20 A grubu beta-hemolitik streptokok(Streptococcus pyogenes) • 1 yaştan önce nadir, en sık 4-7 yaş KLİNİK BULGULAR VİRAL FARENJİT: • Ateş, halsizlik, kırgınlık, boğaz ağrısı, ses kısıklığı, öksürük, lenfadenopati • Rinit, konjunktivit eşlik edebilir • Larenjit sıktır • Lökositoz ve sola kayma görülebilir • Yumuşak damak ve farenks ülserasyonu olabilir KLİNİK BULGULAR STREPTOKOKSİK TONSİLLOFARENJİT: • Süt çocukluğundan sonra görülür, nadiren infantta ağır seyreden formu(streptokokkozis) olur • Yüksek ateş, boğaz ağrısı, başağrısı, karın ağrısı, kusma ,yutma güçlüğü, lenfadenopati • Farenkde hiperemi,ödem, tonsiller hipertrofi • % 30-50 olguda tonsillerde gri-beyaz eksudatif görünüm • Nezle,ses kısıklığı,konjuktivit, öksürük olmaz • 2 haftaya dek uzayabilir • Tanıda boğaz kültürü çok değerlidir AYIRICI TANI • Akut pnömokok ve hemofilus influenza farenjiti Eksudatif/membranöz tonsillofarenjit nedenleri • Difteri • Enfeksiyöz mononükleozis • Herpangina(vezikül/ülser) • Adenovirusler • Candida enfeksiyonu • Agranülositoz KOMPLİKASYONLAR • Pürülan otitis media • Peritonsiller apse • Sinüzit • Menenjit • Streptokokkal toksik şok sendromu • İnvazif grup A streptokok enfeksiyonları • Mezenterik lenfadenit • Akut glomerülonefrit • Akut romatizmal ateş TEDAVİ • Viral farenjit : Semptomatik tedavi • Analjezik-antipiretik • Ilık SF ile gargara • Streptokoksik farenjit : Mutlaka tedavi edilmelidir ; - Benzatin Penisilin G(Penedur) 600.000-1.200.000 Ü tek doz im veya - Benzatin Penisilin + Prokain Penisilin karıştırılıp im tek doz veya - Oral Penisilin V 25.000-50.000 Ü/kg/g 3 dozda 10 gün veya -- Eritromisin 30-50 mg/kg/g 3 dozda 10 gün • Taşıyıcılarda tedavi gerekmez. Tonsillektomi Endikasyonları : • Rekürrent akut tonsillit ; > 4-5 kez/ 6 ay • Kronik tonsillit • Peritonsiller apse • Beslenme, gelişme ve solunumu engelleyen hipertrofik tonsiller • Febril konvülziyona neden olan akut tonsillit • Difteri taşıyıcılığı KRONİK RİNİT • Düzelmeyen veya sık tekrarlayan burun akıntısı, tıkanıklık, koku alma duyusunda bozulma • Hazırlayıcı faktörler : Nazal polip, kronik sinüzit, kronik enfekte adenoid, kistik fibrozis, immotil silia sendromu, allerjik bünye, yabancı cisim, septum deviasyonu, konjenital malformasyonlar, nazal difteri, sifiliz, rinitis medika mentoza • Tedavi: altta yatan nedene yöneliktir KRONİK FARENJİT • Sıklıkla kronik sinüzit, tonsillit ve adenoidit ile birliktedir • Boğazda kuruluk, irritasyon, inatçı kuru öksürük • Farenks mukozasında inflamasyon, mukoid/pürülan akıntı • Tedavi : Altta yatan nedene yöneliktir PERİTONSİLLER APSE • Akut tonsillit sonrası enfeksiyonun yayılmasıyla tonsil-farenks duvarı arasında püy birikimidir • Etken : A grubu ? hemolitik streptokok, pnömokok, Staf. aureus, H.influenza, anaeroblar • Adölesan ve erişkinlerde daha sıktır KLİNİK BULGULAR • Çok yüksek ateş (40 C), şiddetli boğaz ağrısı, yutma güçlüğü • Ağzını açamaz, konuşamaz, tükrüğünü yutamaz • Trismus, torticollis olabilir • Peritonsiller bölgede ödem, hiperemi ve palpasyonla hassasiyet(flegmon safhası), daha sonra fluktuasyon ve uvulada itilme(apse safhası) TEDAVİ • Parenteral Penisillin G 100.000-250.000 Ü/kg/g • Staf enf düşünülüyorsa semisentetik penisillinler • Analjezik-antipiretik • Fluktuasyon varsa genel anestezi altında apse drenajı • Enfeksiyon iyileştikten sonra tonsillektomi RETROFARENGİAL APSE • Posterior farenks duvarı ile prevertebral fasia arasındaki lenf bezlerinin pürülan enfeksiyonudur • KBB enfeksiyonlarının lenfatik yolla yayılımıyla ve nadiren farenks travmalarıyla gelişir • İlk 4 yaşta en sıktır, büyük çocuk ve erişkinlerde nadir görülür • Etken : Anaeroblar, Staf. Aureus, A grubu streptokoklar KLİNİK BULGULAR • Yüksek ateş, yutma güçlüğü, şiddetli boğaz ağrısı, solunum sıkıntısı, hırıltılı solunum, stridor, başını arkaya atma • Havayolu obstrüksiyonu ve apse rüptürüyle fatal seyredebilir • Boşluklardan mediasten (mediastinit) ve prevertebral aralığa yayılabilir • Retrofarengial bölgede hiperemi, ödem, öne doğru büyüme • Lateral kafa grafisinde retrofarengial bölgede genişleme, hava-sıvı seviyesi TEDAVİ • Acil cerrahi drenaj ve parenteral antibiotik tedavisi gerekir • Cerrahi drenaj Trendelenburg pozisyonunda yapılmalıdır • Antibiotik: Parenteral Penisilin G 100.000- 250.000 Ü/kg/g Staf enf düşünülüyorsa parenteral semisentetik penisilinler AKUT PÜRÜLAN SİNÜZİT • Çocukluk çağında en sık ethmoid ve maxiller sinüzit görülür • Genellikle rinit ile birliktedir ve ayırdedilmeleri güçtür. • Predispozan faktörler: Allerjik rinit, septal deviasyon, adenoid hipertrofi, genetik fakt. • Etken : S. Pneumonia, Moroxella catarrhalis, H.influenza KLİNİK BULGULAR • Ateş, yüzde ağrı ve dolgunluk hissi, yüz ve orbita ödemi • Basınçla lokalize hassasiyet • Başağrısı : Suboksipital bölge(sfenoid), temporal bölge ve göz üstü(ön ethmoidal), mastoid üstü(arka ethmoid), dişler(maxiller) • Nazal, postnazal pürülan akıntı • Gece artan öksürük • 10 günden uzun süren ÜSYE bulguları ve/veya öksürük RADYOLOJİK BULGULAR • Görüntüleme yöntemleri: Water’s grafi, Caldwell grafi, Yan kafa grafisi, Paranazal sinüs tomografisi • X-Ray yaşı : Maxiller- ethmoid sinüsler: 1 yaş Sfenoid sinüs : 5 yaş Frontal sinüs: 7 yaş • Hava-sıvı seviyesi • Total opasifikasyon • Kistik değişiklikler: mukosel, retansiyon kisti • Mukoza kalınlaşması : > 4 mm KOMPLİKASYONLAR • Epidural, subdural apse • Menenjit • Kavernöz sinus trombozu • Optik nörit (sfenoid sinüzit) • Periorbital veya orbital sellülit • Osteomiyelit (frontal sinüzit) TEDAVİ • Tedavi en az 2-3 hafta sürmelidir • Antibiotik: Amoksilin, TMP-SMX, Amoksilin+Klavulunat, 2.ve 3.jenerasyon sefalosporinler • Topikal dekonjestan tedavi, salin ile irrigasyon • Topikal nasal steroid • Sinüs drenajı ve irrigasyonu : Tedaviye direnç, intraorbital ve intrakranial komplikasyonlar KRONİK SİNÜZİT • Paranazal sinüslerin 6-12 haftadan uzun süren kronik enfeksiyonudur • Hazırlayıcı faktörler : Nazal polip, adenoid hipertrofi, nazal deformiteler(septal deviasyon, konka hipertrofisi), kistik fibrozis, immotil silia sendromları, sekretuar IgA eksikliği, allerjik rinit • Etken : S. Pneumonia, Moroxella catarrhalis, H.influenza, anaeroblar, Staf. aureus KLİNİK BULGULAR • Halsizlik, iştahsızlık, çabuk yorulma • Başağrısı • Kronik burun akıntısı, postnazal akıntı • Sinobronşit bulguları : öksürük, balgam ? KF, immotil silia send, immün yetmezlik, reaktif havayolu hastalığı • Altta yatan hastalığa ait diğer bulgular TEDAVİ • Uzun süreli antibiotik tedavisi ( 4-6 hafta) • Antihistaminik ve dekonjestan tedavi • Dirençli ve komplike vakalarda cerrahi drenaj • Altta yatan hazırlayıcı faktöre yönelik tedaviler