Saha Raporu V Kuralı V KURALITanım: ? Jeolojik harita alımında temel amaç, kayabirimleri arasındaki sınırları çizmek ve o bölgenin jeolojik görünümünü belli ölçeklerde küçülterek harita planlarına aktarmaktır. ? Ancak bu işlem yapılırken, sınır çizgileri ile topografya arasındaki bazı ilişkilere dikkat etmek gereklidir. ? Çünkü, jeolojik haritadaki sınır çizgileri ile, arazi topografyası arasında yakın bazı önemli ilişkiler bulunur.? Düzlemsel jeolojik yapıların (örneğin tabaka, fay vb), özellikle dere veya vadilerde görünümleri çoğu kez V harfine benzeyen şekiller meydana getirir. ? Bu yapılar dere ve vadi yataklarında ortaya çıkar. ? Bu durum, düzlemsel yapıların eğimleri ile vadi eğimleri arasındaki ilişkilerden kaynaklanır. ? Tüm jeolojik harita çizimlerinde tabaka, fay vb. gibi düzlemsel yapıların konumları ile arazi topografyası arasında gelişen değişmez bu ilişkilere V - Kuralı adı verilmektedir. ? Bu ilişkilerin iyi bilinmesi, sağlıklı ve en doğru jeolojik harita yapımında son derece önemli olmaktadır.? Tabaka sınırlarının vadilerde yaptıkları şekillere dikkatlice bakılacak olursa, bunların; ? YATAY TABAKA sınırlarının vadilerde eş yükselti eğrilerinle tamamen paralel olarak geçtikleri, ? DÜŞEY TABAKA sınırlarının vadilerde dümdüz ve doğru hatlar şeklinde geçtikleri, ? EĞİMLİ TABAKA sınırlarının ise vadilerde V—şekilli enteresan modeller oluşturduğu görülecektirA B A-Vadiyi kesen eğimli bir tabakaya ait blok diyagram B- Harita plandaki görünüm.? Yatay tabakalarda V-Kuralı ? Yatay tabaka sınırları, haritalardaki eşyükselti eğrilerine daima paralel olarak geçerler. ? Tabaka sınırları hiç bir şekilde eşyükselti eğrilerini kesmezler. ? Bu tür sahalarda yapılacak iş, yatay tabaka sınırı deniz seviyesine göre hangi yükseklikte ise o noktadan itibaren sınır, yakınındaki eşyükselti eğrilerine paralel geçirilir. ? Yatay tabakaların bulunduğu sahalar, çoğunlukla deformasyon geçirmemiş veya tabakaların orijinal yatay konumları bozulmamış yerlere karşılık gelmektedir.Yatay tabakalarda V-Kuralı ? Yatay tabakaların topoğrafik harita üzerindeki görünümüDüşey tabakalarda V-Kuralı ? Düşey tabaka sınırları, her türlü arazi ve vadilerde, herhangidir V-kuralına tabi olmaksızın, dümdüz doğru hatlar şeklinde geçerler. ? Yani bunlar vadilerde asla V yapmazlar. ? Arazi çalışmaları sırasında şayet tam düşey konumlu bir tabaka veya bir formasyon sınırına rastlanmışsa bunun harita üzerindeki sınırı, bulunduğu noktadan itibaren doğrultusu boyunca, düz hat şeklinde çizilmelidir. ? Hava fotoğrafı vb. üzerinde düz hat şeklindeki tabaka, formasyon, fay gibi jeolojik yapı sınırlarına bakarak, bunların düşey konumlu olacakları kolayca algılanabilir.Düşey tabakalarda V-Kuralı Düşey tabaka sınırı arazide V kuralına tabi olmaksızın düzgün hatlar şeklinde geçerler.EĞİMLİ TABAKALARDA V-KURALI ? Tabakaların eğimli olduğu hallerde, tabaka sınırları ile vadiler arasında önemli V şekilleri gelişir. Eğimli tabakalarda V kuralı, tabaka eğimi ile vadi eğimine göre başlıca iki grupta değerlendirilebilir. Bunlar; ? Tabaka eğimi ile vadi eğimi aynı yönde ise ? Tabaka eğimi ile vadi eğimi ters yönde ise ? a) TABAKA EĞİMİ İLE VADİ EĞİMİ AYNI YÖNDE İSE ? Bazı vadilerde, bir tabakanın eğimi vadi eğimine (suyun akışına) doğru olabilir. Ancak tabaka ile vadinin eğim miktarları birbirinden farklı bulunabilir. Vadi ve tabaka eğimine göre V kuralı, üç şekildedir. Bunlar; ? Tabaka eğimi vadi eğiminden büyük olursa, ? Tabaka eğimi vadi eğiminden küçük olursa, ? Tabaka eğimi ile vadi eğimi eşit olursa.a) TABAKA EĞİMİ İLE VADİ EĞİMİ AYNI YÖNDE İSE ? Bazı vadilerde, bir tabakanın eğimi vadi eğimine (suyun akışına) doğru olabilir. Ancak tabaka ile vadinin eğim miktarları birbirinden farklı bulunabilir. Vadi ve tabaka eğimine göre V kuralı, üç şekildedir. Bunlar; ? Tabaka eğimi vadi eğiminden büyük olursa, ? Tabaka eğimi vadi eğiminden küçük olursa, ? Tabaka eğimi ile vadi eğimi eşit olursa? Tabaka eğimi vadi eğiminden küçük ise: Vadide meydana gelen V 'nin sivri ucu, vadinin (suyun) akışının tersine yani vadi yukarısına doğrudur Tabaka eğimi vadi eğiminden büyükse, Vnin sivri ucu Vadi aşağıyı gösterir 1.Tabaka eğimi vadi eğiminden büyük ise: Vadide meydana gelen V 'nin sivri ucu vadinin (suyun) akış yönündedir, Yani V 'nin sivri ucu vadi aşağısına doğrudur