Viroloji Vesicular Stomatitis Veziküler stomatitisCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 Vesicular Stomatitis Virus RNA l Vesiculovirus Rhabdoviridae familyas VSV-NJ ve VSV-I tipleri vard r s r, at, domuz, devegiller ve insanlar etkilenir Koyun ve keçiler dirençli ap hastal benzeri lezyonlar olu urCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 Tarih 1800 lü y llarda atlarda 1915-1917 Fransa 1927: Viral kökenli oldu u bulundu 1950: nsanlarda infeksiyon 1982-83: Bat amerikada salg nlar 1998-2005: De i ik ülkelerCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 Ekonomik önemi Hastal k sonucu hayvan ölümleri Sürüden ç karma Süt veriminde azalma Tedavi ve Veteriner Hekim masrafCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 Morbidite-Mortalite Morbidite % 90 Ko ullara göre de i ir Spoaradik infeksiyonlarda %5-10 Mortalite oran dü ük (%1-3) Gençlerde ölüm daha fazla fakat ap hastal nda oldu u kadar de ildir Center for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 Hayvandan hayvana bula ma Vektörler Kum sine i Kara sinek Sineklere ba l olarak mevsimsel salg nlar Direkt temas nfekte hayvanla temas Kontamine materyallere temas Kum sine i Kara sinekCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 nsanlara bula ma nfekte doku, vezikül s v s ve salyaya temas Vektörlerin s rmas yla Kum sine i, karasinek Laboratuvarda aerosol bula maCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 Klinik belirtiler nkübasyon periyodu 3-5 gün Ate ve ap hastal na benzer veziküllerin olu umu Atlardaki iddetli olgularda Oral lezyonlar A zda lezyonlar, A z sürtme, a zda rahts zl k Koronar band lezyonlar , topall kCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 Klinik belirtiler S r ve domuz Veziküller: oral, meme, koronar band ve t rnak aras Salivasyon, topall k Veziküller genellikle vücudun bir yerinde görülür Genellikle ayak veya a z Veziküller 2 hafta içinde iyile irCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 Etkilenmez Etkilenmez A z ve koronar band vezikülleri daha iddetlidir, a z sürtme, toplal k Etkilenmez At, e ek ve kat r Etkilenmez Etkilenmez Nadiren belirti gösterirler S r ve domuza göre daha haiif seyreder Koyun ve keçi Ayakta daha derin lezyonlar ve granulasyon dokusu Beton zeminde yeti tirilen hayvanlarda iddetli seyreder. Toplal k, salivasyon, nörolojik bozukluklar, gençlerde iddetlidir. S rdaki gibidir iddetli ayak lezyonlar , burunda veziküller, a z lezyonlar daha hafif Domuz Etkilenmez Etkilenmez A z, mem, koronar band ve ayak aras nda veziküller A z ve ayak lezyonlar , salivasyon, topall k, abortlar, gençlerde ölüm (Tipik belirtiler) S r Tüm veziküler hastal klarda ate ve vezikül olu umu vard r. Vezikül sonra erozyona dönü ür. Veziküller genellikle a z, burun, meme ve ayakta görülür. Türlere göre klinik belirtiler Domuzlar n veziküler exanthem hastal Domuzlar n Veziküler hastal Veziküler Stomatitis ap hastalCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 Post Mortem Lezyonlar Erozyon ve ülserler A z, meme ve koronar band Histoloji Epitel hücresi dejenerasyonu Elektronmikroskopi Taze lezyonlar ve veziküler s v da virusCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 X X Ayak hastal (foot Rot) X Dudak ve bacak ülserasyonlar X Bula c ektima (Contagious Ecthyma) X X Mavi dil (Bluetongue) X Malignant Catarrhal Fever X Bovine viral diyare (BVD) X nfeksiyöz bovine rinotrakeitis(IBR) X Rinderpest (s r vebas ) X X X X S cak yan X X X X Kimyasal etkenler X Domuzlar n veziküler exantem hastal X X X X Veziküler stomatitis X Domuzlar n veziküler hastal X X X ap At Koyun Domuz S r Veziküler stomatitis in ay r c tan sCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 örnekleme Örnek al nmadan önce yetkililere haber verilir Örnekler so uk ko ullarda referens laboratuvarlar na gönderilirCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 Klinik tan Veziküler hastal klar n klinik tan s zordur Hayvanlarda salivasyon ve topall a mutlaka bak lmal d r Veziküler stomatitis ap kadar bula c ve öldürücü de ildir Veziküler stomatitis hastal nda veziküller genellikle vücudun bir bölgesinde (genellikle ayak veya a z) lokalize olmu turCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 Laboratuvar tan Viral antijen saptanmas Veziküler s v veya epitel hücresinde ELISA, RT-PCR Antikor saptanmas ki kez serum örne i al n r ELISA, komplement fikzasyon ve virus neutralizationCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 Tedavi Spesifik tedavisi yoktur Destek tedavisi uygulan r Elektrolit dengesi Yumu ak yem Sekonder infeksiyonlar için antibiyotikler Prognozu genelde iyidir Çiftlik hayvanlar nda verim dü mesi istenmeyen bir durumdurCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 nsanlarda klinik belirtiler nkübasyon periyodu: 1-6 gün Influenza benzeri semptomlar Ba a r s , ate , göz arkas nda a r , halsizlik, i tahs zl k, bacak ve s rt a r lar , nadiren a zda veziküller Tek tek olgular halinde sporatik görülür. Ki iyle s n rl d r. nsanlar 4-7 günde iyile ir Ölüm çok nadirdirCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 Halk sa l aç s ndan önemi nsanlarda insidensi çok dü üktür Kontamine materyalle temas sonucu infeksiyon riski artmaktad r Virus ile çal mak için Biyogüvenlik 3 gerekir Ki inin koruyucu elbiseler giymesi gerekirCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 Öneriler Yetkililere bildirilmelidir Karantina Hayvan hareketleri 30 gün s n rlan rCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 Dezenfeksiyon Birçok dezenfektan etkilidir Dezenfekte edilecek alan organik materyalden yoksun olmal d r Dezenfektan 10 dakika kalmal d r Soda %2 iyodofor Klorin dioksit % 1 çama r suyu %1 cresylic asit Quaternary amonyum bile ikleriCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 A lama Salg nlar varsa a uygulanabilir A etkinli i tart mal d r Hastal k ç kt nda mutlaka Veteriner yorumu al n rCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 Koruma nfeksiyondan 3 ay sonra infekte sürüden yeni hayvan al nabilir nsekt yo un oldu u dönemde otlatma k s tlanabilir Yay lmay engellemek için izolasyon ve ay rma yap lmal d r Dezenfeksiyon ve sanitasyon nsekt kontrol programlar uygulanmalCenter for Food Security and Public Health Iowa State University - 2005 Internet Kaynaklar World Organization for Animal Health (OIE) website www.oie.int USAHA Foreign Animal Diseases The Gray Book www.vet.uga.edu/vpp/gray_book/index USDA-APHIS Veterinary Services www.aphis.usda.gov/ Texas Animal Health Commission www.tahc.state.tx.us/