Volkanoloji Volkanların zararları VOLKANLARIN VOLKANLARIN VOLKANLARIN VOLKANLARIN ZARARLARI ZARARLARIDepremler ve kasırgalar genelde en yıkıcı do ğal afet gibi Depremler ve kasırgalar genelde en yıkıcı do ğal afet gibi görünseler de volkanlar daha geni ş etkiler üretebilir. görünseler de volkanlar daha geni ş etkiler üretebilir.Filipinler’deki Filipinler’deki Pinatubo Pinatubo Volkanının 1991 yılında yarattı ğı gibi bir volkan tüm Volkanının 1991 yılında yarattı ğı gibi bir volkan tüm y y ğ g y y ğ g gezegeni çevreleyen bir gezegeni çevreleyen bir sülfirik sülfirik asit bulutu üretebilir. asit bulutu üretebilir.Tarihteki en büyük felaketlerden önemli bir bölümü Tarihteki en büyük felaketlerden önemli bir bölümü volkanlara ba ğlı olarak meydana gelmi ştir.Bu felaketlerden bir bölümünde insanlık volkanlardan do ğrudan etkilenmi ştir etkilenmi ştir. İtalya da Vezüv’ün MS 79 ‘da püskürmesi ete ğindeki Pompei kentini yok ederken 16.000 ki şinin ölümüne neden l t olmuştur.POMPE İ ŞEHR İ POMPE İ ŞEHR İYakla şık M.Ö 1620 yılında Yunan adalarından Santorini, Yakla şık M.Ö 1620 yılında Yunan adalarından Santorini, büyük bir volkanik püskürmeye sahne olmu ş ve püskürme adanın büyük bir bölümünü yok ederek Minoan Uygarlı ğının yok olmasına neden olmu ştur Atlantis Efsanesinin bu olayı yok olmasına neden olmu ştur.Atlantis Efsanesinin bu olayı anlattı ğı dü şünülmektedir. SANTOR İN İ SANTOR İN İ1815 yılında Tambora’nın(Endonezya) püskürmesi global y (y ) pg bir iklim de ği şikli ğine ve yazı olmayan bir yılın geçmesine neden olmu ştur. 1902 yılında Guetemala’daki Santra Maria volkanının püskürmesi;20-28 saatte 12km³ dasitik pomza püskürtmü ş ve bu sırada püskürtme sütunu 28 km’ye p ş py tırmanmı ştır.Döküntüler 1.2 milyon km² alan kaplamı ştır.1902 yılında Karayipler’de Martinique’de Mt. Pelee’nin 1902 yılında Karayipler de Martinique de Mt. Pelee nin püskürmesi sonucu (dom çökmesi ile blok ve kül akıntısı sonucunda ) St.Pierre kasabası yok olmu ş ve 30.000 ki şi ölmü ştür ölmü ştür.1902 yılında Karayipler’de La Soufrierre,St. Vincent y yp , volkanının püskürmesi 2.000 ki şinin ölümüne neden olmu ştur. 1952’de Papua Yeni Gine’de Mt Lemington volkanını 1952 de Papua Yeni Gine de Mt.Lemington volkanını püskürmesi 190km² alanın yok olmasına neden olurken, 6000 ki şide ölmü ştür.Avrupa’nın faaliyet halinde bulunan yanarda ğlarından biri olan Avrupa nın faaliyet halinde bulunan yanarda ğlarından biri olan Etna ‘da da en şiddetli püskürme 1909’da olmu ş ve Mesina şehrinin harap olmasına neden olmu ştur.En son 2007 yılında faaliyete geçen Etna da ufak çaptaki patlamaların ardından faaliyete geçen Etna da ufak çaptaki patlamaların ardından yanarda ğın yüzeyinde yeni bir krater olu şmuştur.Rüzgar külleri ve gaz bulutlarını köylere do ğru ula ştırsa da herhangi bir can ve l k b l t mal kaybına yol açmamı ştır.Volkanların neden oldu ğu felaketlerden bir bölümü ise Volkanların neden oldu ğu felaketlerden bir bölümü ise insanlı ğı dolaylı olarak etkilemi ştir. 1783’te İzlanda’da Skaptar Jokull buzulaltı volkanizması sırasında çıkan lavlar çok geni ş alanlar kaplamı ş buzulları sırasında çıkan lavlar çok geni ş alanlar kaplamı ş, buzulları eritmesiyle akarsuların ta şmasına ve barajların bozulmasına ,sonucunda bir çok çiftlik ve a ğılı su basmasına neden l t ll k l t Ü l ki ü i i olmuş, tarım alanlarını yok olmuştur. Ülkenin üzerini kaplayan CO 2 li mavimsi dumanın bitkilerin büyümesine engel olması ve di ğer kıtalardan çok uzakta yer alan adadaki halkın neredeyse yarısının (10000) açlıktan ölmesine neden olmu ştur.SKAPTAR JOKULL VOLKANI SKAPTAR JOKULL VOLKANI1883 yılında Krakato’nun (Java ile Sumatra arasında) püskürmesi deniz ile magma arasındaki etkile şimin neden oldu ğu güçlü patlama deniz ile magma arasındaki etkile şimin neden oldu ğu güçlü patlama ile dev tsunamilerin olu şmasına ve Java ve Sumatra adalarının sahillerinin yok olmasına ve 36.000 ki şinin ölümüne neden olmu ştur. Krakatao Krakatao Volkanı 3.000 km öteden duyulan bir patlamayla püskürmü ş Volkanı 3.000 km öteden duyulan bir patlamayla püskürmü ş 80 k kt ki d l 35 k ğ l ğ dk i b lk l ğ t At f 80 k kt ki d l 35 k ğ l ğ dk i b lk l ğ t At f 80 km uzaktaki adalara 35 kg a ğırlı ğındaki bloklar ya ğmı ştır.Atmosfere 80 km uzaktaki adalara 35 kg a ğırlı ğındaki bloklar ya ğmı ştır.Atmosfere yayılan toz iki yıl boyunca ayın bazen mavi yayılan toz iki yıl boyunca ayın bazen mavi bazende bazende ye şil görünmesine ye şil görünmesine yol açmı ştır. yol açmı ştır.1985’Nevada El Ruiz volkanından gelen lahar akıntıları 22.000 g ki şinin ölmesine neden olmu ştur. 1991 yılında Japonya’daki Mt.Unzen volkanından püsküren piroklastik akıntılar nedeniyle içlerinde volkanoglarında bulundu ğu p yç g ğ 41 ki şi ölmü ş,125 ev tahrip olmu ştur. 1991 yılında Filipinlerde Mt.Pinotubo’nun çok güçlü püskürmesi volkanologların zamanında uyarısı ile bölge bo şaltıldı ğı halde oaoo ga aa da uya s eb ög eb o şat d ğ ade tayfunla birlike 750 ki şinin ölümüne neden olmu ştur.Volkan çevresinde 3 km yarıçaplı bir alanda kül kalınlı ğı 2m’ye ula şmı ş ve 15 km ötedeki bir ABD hava üssünü gömmü ştür.Püskürmeden g ş yıllar sonra bile ya ğmurlar nedeniyle sellenme ile a şınıp ta şınan piroklastik malzeme çamur akıntılarını olu şturarak(lahar)tarım alanlarının ve çiftliklerin kullanılamaz hale gelmesine neden olmu ştur.Pinotubo’nun saldı ğı ve yakla şık 20 milyon tona ula şan sülfirik asit bulutu ekvatoru çevrelemi ş, kutuplara yayılmı ş ve tüm gezegeni kaplamı ştır. P a r ç a c ıklar güne ş ı şı ğını geri yansıtmı ş ve d ğ l yeryüzünde so ğumaya yol açmı ştır.Ço ğu zaman bir volkan püskürmesinden günler ve haftalar önce Ç ğ pg deprem ölçerler tarafından volkanik titre şim adı verilen sarsıntılar tespit edilebilmektedir. Elektronik uzaklık ölçümü adı verilen yöntemlerle ve lazer ç y ı şınlarından faydalanılarak volkan yamacındaki hareketler devamlı gözlenebilmektedir ve de ği şiklikler saptanabilmektedir. Volkan yakınında yeryüzünde seviye ve biçim de ği şikli ği oay a da ye yü ü de se ye e b ç de ğ ş ğ görülebilmektedir ve bu de ği şimler hassas elektronik e ğim ölçer aygıtlarla gözlenerek ölçülebilmektedir ve önlemler alınmaktadır. Etkin bir volkanın püskürmesi durumunda çevreye verebilece ği Etkin bir volkanın püskürmesi durumunda çevreye verebilece ği zararları önceden belirleyebilmek için tehlike haritaları hazırlanmakta ve bu haritalar üzerinde çe şitli senaryolara göre olabilecek lav ve çamur akıntılarının olası etkileri ç hesaplanabilmektedir,ve önlemler alınmaktadır.Örne ğin tehlikeli alanlar bo şaltılmakta,lavın yolu de ği ştirilerek çe şitli yönlere akması sa ğlanabilmektedir.Böylelikle çevreye verece ği zararlar azaltılabilmektedir.KAYNAKÇA http://www.jmo.org.tr Ç http://mobidik.kesfetmekicinbak.com /dunya/ http://www.baktabul.com/jeoloji-yer- p/ / / j j y bilimi/ http://www.istanbul.edu.tr/ http://www.mmf.selcuk.edu.tr/person el/yeren/ http://www.yerbilimleri.com/