Genel Yara İyileşmesi - 2 Evisserasyon Abdominal yara ayr lmas yla organlar n d şar protrüze olmas d r.Etkileyen Faktörler: -Yetersiz cerrahi kapatma tekniği -Artm ş intraabdominal bas nç -İleri yaş -Eşlik eden hastal klar -Malnütrisyon -İlaç etkileşimi -Yara problemleri (Enfeksiyon ve hematom)Genellikle %85’i ameliyat n 4-5. gününde görülür. İlk belirti yaradan kanl bir s v n n gelmesidir. Şiddetli bir öksürme veya öğürme ile birlikte birden evisserasyon gelişebilir.NASIL TEDAVİ EDERİZ?? Yaras aç lm ş veya evisserasyon gelişmiş hastan n d şar ç kan barsaklar slak steril bir kompres ile kapat l r ve tekrar kapama için operasyona al n r. D şar ç kan organlar y kan p temizlendikten sonra yara kal n monoflaman dikiş materyali ile kapat l r. Yaran n peroperatif deri floras yla enfekte olmas riskine karş geniş spekturumlu antibiyotikler kullan lmal d r. Evisserasyon kapat lmas ndan sonra insizyonel herni gelişme oran yüksektir!KELOİDLER VE HİPERTROFİK SKARLAR: Keloidler, predispoze kişilerde derinin travmaya karş aş r doku reaksiyonu şeklinde gelişen yara bölgesi d ş na doğru uzanan benign fibröz büyümelerdir. Hipertrofik skarlar ise yaran n oluştuğu bölgeye lokalizedir, yara yerinin d ş na taşarsa keloid olarak tan mlan r. Hipertrofik skarlar Keloidler #Cerrahi girişim ve yaralanmadan #Cerrahi girişim ve yaralanmadan hemen sonra belli bir süre sonra #1-2 y l içerisinde gerileyebilir. #Çok nadiren geriler. #Boyutlar yara s n rlar içerisinde- #Boyutlar yara s n rlar d ş na dir. taşar. #Uygun cerrahi ile düzelebilir. #Cerrahi ile daha kötü hale gelebilir.Etiyolojisi?? -Travma muhtemelen en önemlisi! -Deri ve yara gerginliği keloid oluşumunda bir başka kritik faktördür. S rt n üst bölgesi? Omuzlar? Kollar? Kulak memeleri? Çene? -Hormonal etkiler !! Keloidler s kl kla pubertede oluşurlar ve özellikle hipertrofik skarlar menapozdan sonra geriler. Akromegalilerde ve gebelerde risk artm şt r. -Genetik yatk nl k ??Belirgin şekil bozukluğu Kaş nt Ağr Tedavi Kontraktür Debritman yap Yaray tamamen maskeyle kapat Nekrotik yaraETKEN VEYA YARALANMA EKL NE GÖRE I- Aç k yaralar Kapal yaralar II- Penetran yaralar Penetran olmayan yaralar III- Temiz yaralar Temiz-Kontamine yaralar Kontamine yaralar Kirli yaralar IV- Akut yaralar Kronik yaralarYaralar n s n fland r lmas Süresine göre Ölü doku varl ğ na göre Yaralar n s n fland r lmas Süresine göre Akut (Onar m süreci düzenli ve zaman nda m.g.) (anatomik ve 1. fonksiyonel sonuçlar iyi) Kapal yaralar • Aç k yaralar • Komplex yaralar • Spesifik doku yaralar • Kronik (Onar m zaman nda ve düzenli m.gelmez) (anatomik ve 1. fonksiyonel sonuçlar kötü) Bacak ülserleri • Bas yaralar • Deri y rt klar • İyonize radyasyon •Yaralar n s n fland r lmas Kapal yaralar Ezilme Hematom Bül Burkulma Ç k klar Basit fraktürler Yaralar n s n fland r lmas Aç k yaralar Delici yaralar ve s r klar 1. Abrasyon 2. Laserasyonlar 3. Delici-Kesici 1. Patlama 2. Komplike fraktürler •Yaralar n s n fland r lmas K o m p l e x Y a r a l a r Ezilme İç organ yaralanmalar Savaş yaralar / ASY Yaralar n s n fland r lmas S p e s i f i k d o k u y a r a l a n m a l a r Yağ Kas Kemik Sinir Arter/ VenYaralar n s n fland r lmas Ölü doku varl ğ na göre Temiz yaralar 1. Cerrahi insizyon • Cam, b çak kesisi • Kirli yaralar 1. Ezilme • Y rt lma • Yan k •Aç k yaraKomplex yaralar Vasküler yaralanmaOrgan yaralanmasCerrahi yaralar n s n flanmas Temiz 1. Temiz-kontamine 2. Kontamine 3. Kirli 4.Cerrahi yaralar n s n flanmas Altta yatan hastal klara ba ml 28 to 70% Perfore appendisit ntraabdominal apseler, kolon perf Aç k, beklemi eski yara Travmatik (Devitalize doku) Ameliyat alan püylü, perfore organlar Kirli Altta yatan hastal klara ba ml 20% Haz rl ks z barsak rezeksiyonu Aç k, taze travmatik yaralar, Enfekte safra yollar ve GÜS den yo un kontrol edilemeyen bula ma, G S den major bula ma Kontamine Gram ( ) Anaeroblar <10% Appendektomi (pü yok) Gastrektomi Lapar. Kolesistektomi çi bo organlara girilmi fakat minimal kontaminasyon olmu . çi bo organlarda enfeksiyon yok Temiz- kontamine Staph A. 2% Mastektomi F t k ameli. Nontravmatik, nonenfekte çi bo organlara girilmemi (G S, GÜS, Respiratuar sistem) Temiz Olas mikroorganizma Enfeksiyon yüzdesi Örnek Tan mYara bak m nda genel prensipler Kanama kontrolü 1. Ağr kontrolü 2. Tetanoz profilaksisi 3. Yara temizliği 4. Yaran n detayl muayenesi 5. Yaran n araşt r lmas 6. Kapatma yönteminin seçimi 7. Antibiyotik profilaksisi 8.ABC yi asla unutma!!!!!!Kanaman n kontrolü Bask Packing Direkt kontrol A r kontrolü NSAIDS Sedatives Local AnestheticsTetanoz profilaksisi Tetanus Toxoid Anti-tetanus SerumYaran n detayl muayenesi Yaran n büyüklü ü, derinli i, yeri Yaralanan yap lar varm ara t r l r damarlar sinirler tendonlar kemik Di er yap larKompleks yara Vasküler yaralanmaYaran n ara t r lmas Genel veya rejional anestezi gerekebilir. Tabaka- tabaka Yaran n rengine bak l r siyah-nekrotik doku ye il-enfekte doku k rm z -granülasyon dokusu pembe-epitelizasyonYüksek bas nçl y kama ile kirlenmeler giderilirYaran n temizli i Çok önemlidir Bütün yabanc cisimleri ve debrisleri al. Sabun, SF ve temizleme ajanlar yla y ka Yüksek bas nçl y kama- Yaray temizler Yaray temizler - Nonionic detergents + Deri yüzeyinin y kanmas Bakteriostatik + Hexachlorophene + Kontamine yaralar temizlemede Bakterisidal + Hydrogen Peroxide + Deri yüzeyinin y kanmas Bakteriostatik + Chlorhexidine 1%, 0.1% + Yara yüzeyini temizler, ? Kontamine derilerin irrigasyonu Germisid + Povidine-iodine 10%, 1% - Yara yüzeyini temizler / irrigasyon Y kama - N. Saline Doku toksisitesi Kullan m Etki mekanizmas Antimicrobiyal aktivite SolüsyonYaran n debritman Bütün ölü nekrotik dokular ç kar Özellikle ölü kaslar Clostridium için iyi kültür Yabanc cisimleri (cam, metal vs) ç karYaran n kapat lmas Bütün yaralar kontamine olabilir 8 saatten daha eski yaralar mo taraf ndan kolonize olma riski ta rlar Kolonize olmu , kirli enfekte yaralar primer kapat lmamal d r Uygun zamanda kapat lmayan yaralar n enfeksiyon riski yüksektir. Sütür metotlarAntibiyotik Profilaksisi Komplike olmam basit yara ve laserasyonlarda antibiyotik kullan m n destekleyecek kan tlar yoktur.Antibiyotik Profilaksisi Dikkate al: Özellikle el ve aya n kompleks yaralar Penetre olmu debris, toprak gibi yabanc cisimlerle iyice kirlenmi yaralar Aç k k r klar Hayvan s r klar ( insanlar dahil) Protez varl (kalça,vasküler .) Valvülar kalp hastal veya immünosüprese hastalar DM, Lenfödem gibi hastal olanlar Geni doku yaralanmas olanlar vs .Yara bak m n n amac Maksimum fonksiyonun sa lanmas 1. Maksimum kozmetik sonucun 2. sa lanmas Kanama süresini minimum tutmak 3. Enfeksiyonun kontrolü ve önlenmesi 4.